ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ

Πρωτοπρεσβύτερος Ηρακλής Φίλιος (θεολόγος, βαλκανιολόγος) 

Εφημέριος Διάβας Ι.Μ. Σταγών & Μετεώρων 

Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, κατά την ημέρα αυτή άγει τα ονομαστήρια του. Είναι μία ευλογημένη στιγμή για σύμπασα τον ορθόδοξο κόσμο, καθότι ο πρώτος μεταξύ ίσων, βρίσκεται στο πηδάλιο της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας τριάντα πέντε ολόκληρα έτη. 

Βέβαια, ο δρόμος αυτός, αν και φαντάζει δρόμος δύναμης και εξουσίας, είναι βαθύτατα δρόμος διακονίας, λύπης και δοκιμασιών. Η ιστορία του Βυζαντίου διδάσκει πόσο δύσβατος είναι ο δρόμος του Οικουμενικού Πατριάρχη όλα τα χρόνια από τη στιγμή υπάρξεως του θεσμού. Αλλά είναι κάτι παραπάνω από θεσμός. Είναι μαρτυρία και η μαρτυρία δεν συνάδει με εύκολες ημέρες και ρόδινες επιλογές. Ένα πρόσωπο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης, στέκεται στο Φανάρι, ενώ την ίδια στιγμή οι ποικιλόμορφοι εχθροί αναζητούν να μειώσουν τον ρόλο, την θέση και το κύρος του ιδίου, αλλά και του Οικουμενικού Πατριαρχείου. 

Δεν χρειάζεται να αναφερθούμε διεξοδικά στο γεγονός ότι ο Οικουμενικός μας Πατριάρχης είναι ένας ευφυής άνθρωπος, ο οποίος εργάζεται με τον ίδιο ζήλο για την αγάπη, την ειρήνη και την ενότητα. Όλα αυτά τα χρόνια της Πατριαρχικής του διακονίας έχουν σημειωθεί αναρίθμητες ρηξικέλευθες πρωτοβουλίες προς κατευθύνσεις, οι οποίες σχετίζονται με την πνευματική, ιστορική, πολιτισμική και κοινωνική κληρονομιά του Φαναρίου. Και είναι, πράγματι, αξιοσημείωτο το άνοιγμα που επιτελείται όλα αυτά τα χρόνια της Πατριαρχίας του, αφού η Μητέρα Εκκλησία δεν εγκλωβίζεται σε έναν εξιδανικευμένο, ακόμη και ταριχευμένο ιστορικό ρόλο, που της προσέδωσε το εκκλησιαστικό δίκαιο, αλλά με δυναμικό τρόπο δραπετεύει από αγκυλώσεις ιστορικές και κοινωνικο-πολιτισμικές, διαμορφώνοντας το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Όλα αυτά βέβαια απαιτούν πίστη στην Εκκλησία του Χριστού και στον ιστορικό ρόλο που καλείται να διαδραματίσει στη σύγχρονη εποχή. 

Ορισμένοι, εμπνεόμενοι από προσωπικές ιδεοληψίες και άκρατους ιδεολογισμούς, τους οποίους βαπτίζουν ορθόδοξο φρόνημα και πίστη, φέρονται εναντίον του προσώπου του Οικουμενικού Πατριάρχου. Κι αυτό, ίσως, συμβαίνει διότι δεν αντέχουν την δραπέτευση της εκκλησιαστικής πραγματικότητας από το βέβαιο και δεδομένο. Κάτι τέτοιο, όμως, ουσιαστικά απέχει από την συνάντηση, την συνδιαλλαγή και κατ’ επέκταση την συναντίληψη και συνδιαμόρφωση. Κυρίως δε, από την συνάντηση και συμπόρευση. Άλλοτε, του προσάπτουν βαρείς χαρακτηρισμούς και επιδεικνύουν αήθεις συμπεριφορές, οι οποίες απορρέουν από έναν άκαμπτο ηθικισμό και ευσεβισμό. Αδυνατώντας, μάλιστα, να κατανοήσουν τον ρόλο της σύνθεσης και της καινοτομίας των πραγμάτων, κατά το πατερικό πρότυπο, δείχνουν έμπρακτα την ασέβεια τους προς το πρόσωπό του. Κι όλα αυτά υποτίθεται από ορθόδοξους χριστιανούς, οι οποίοι προβάλλονται ως τιμητές των πάντων και μοναδικοί υπερασπιστές της Εκκλησίας, αγνοώντας την ίδια στιγμή πως δεν σώζουμε εμείς την Εκκλησία, αλλά η Εκκλησία σώζει εμάς. 

Είναι η εποχή μας αλλόκοτη, πολυσύνθετη, αλλοτριωμένη και χρειάζεται μία διακριτική ανάγνωση του καιρού στον οποίο ζούμε, αλλά και μία δυναμική ανάλυση των δομών του κόσμου και του υπαρξιακού προσανατολισμού του ανθρώπου. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, αντιλαμβανόμενος ορθά τις ύποπτες σιωπές των καιρών αλλά και τις εκκωφαντικές προκλήσεις των νέων αναδυόμενων τεχνολογικών και υπαρξιακών δεδομένων, χωρίς να εξορκίζει τα πράγματα, συνθέτει μέσα από την συνάντηση με τον άλλον, τον διαφορετικό, ο οποίος παραμένει και θα παραμένει πάντοτε αδελφός, ανεξάρτητα από τις πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές, πνευματικές αξιώσεις και καταβολές του. Το παράδειγμα των Πατέρων της Εκκλησίας, το οποίο γνωρίζει και υιοθετεί ο Οικουμενικός Πατριάρχης, έχει να προσδώσει πολλά στον διάλογο του Οικουμενικού Πατριαρχείου με τον υπόλοιπο ορθόδοξο κόσμο, τις χριστιανικές ομολογίες και τις θρησκείες της Οικουμένης. Εξάλλου, το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, φυλάσσοντας θερμοπύλες από ορατούς και αοράτους εχθρούς που υποσκάπτουν τον ιστορικό του ρόλο και την σύγχρονη παρουσία του στην Οικουμένη, δεν οπισθοχωρεί από την αλήθεια των πραγμάτων. 

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, προικισμένη προσωπικότητα με ποικίλα χαρίσματα από τον Θεό, δίνει την μαρτυρία της πίστης και του ρόλου της Μητρός Εκκλησίας σε μία εποχή δύσκολων ανατροπών. Ο διορθόδοξος, διαχριστιανικός και διαθρησκειακός διάλογος δεν μπορεί να σβήσει τώρα που οι καιροί το απαιτούν. Το οικολογικό είναι βαθύτατα πνευματικό θέμα και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί, όπως σημειώνει. Η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι ένας διαρκής αγώνας, όπως πράττει ο ίδιος. Όλα τα παραπάνω με πίστη στο ορθόδοξο ήθος και στον σημαίνοντα ρόλο που μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Ταυτόχρονα δε με ανάγνωση της εποχής μας, ώστε η Εκκλησία να μην αποκοπεί από την κοινωνία και τον κόσμο, αλλά καταφέρνοντας, παράλληλα, κάτι που δεν καθίσταται τραυματικό· να μην γίνει κόσμος. Ο Θεός να δίνει στον Οικουμενικό μας Πατριάρχη υγεία για να συνεχίσει το τεράστιο και αξιόλογο έργο του, ώστε να υμνείται το όνομα του άγιου Θεού στα πέρατα της Οικουμένης.