ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΡΩΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ (ΒΙΝΤΕΟ)

«Τόποι και Πρόσωπα της Πόλης» 

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη στο πλαίσιο των πολιτιστικών του δράσεων και της προβολής της ιστορικής Συλλογής Σακκουλίδη, η οποία στεγάζεται στο Σισμανόγλειο Μέγαρο, σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης της καθ’ Ημάς Ανατολής διοργανώνει κύκλο διαδικτυακών διαλέξεων υπό τον τίτλο «Τόποι και Πρόσωπα της Πόλης» για την πρόσφατη ιστορία του Ελληνισμού της Πόλης. 

Ακαδημαϊκός συντονισμός προγράμματος: 

Ευαγγελία Αχλάδη, Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης Σισμανογλείου Μεγάρου 

Σάββας Τσιλένης, Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης της Καθ’ Ημάς Ανατολής. 

Ανδρέας Μπαλτάς, Δρ Ιστορίας, Εκπαιδευτικός, Ελληνικός Αθλητισμός στην Κωνσταντινούπολη (1877-1922). 

 

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ: ΠΑΡΟΙΚΙΑΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Στα νέα στοιχεία της συνεισφοράς των ελληνικών παροικιών και κοινοτήτων στο μεγάλο επαναστατικό κίνημα του 1821 και στα μηνύματα που αυτά εκπέμπουν στο σήμερα εστίασαν από την Βενετία οι εργασίες του διεθνούς συνεδρίου «Παροικιακός ελληνισμός και Επανάσταση του 1821» που ξεκίνησε χθες (25-6-2021) στο Sala del Capitolo με χαιρετισμούς των υπουργών Εξωτερικών και Παιδείας-Θρησκευμάτων και κεντρικό ομιλητή τον Γ.Γ. Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας. 

Το συνέδριο διοργανώνει (δια ζώσης και διαδικτυακά) στις εγκαταστάσεις του, παρά τις δυσκολίες της πανδημίας, το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας υπό την αιγίδα της ΓΓ Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας του ΥΠΕΞ με προσκεκλημένους ομιλητές από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια που αναδεικνύουν γνωστές και άγνωστες πτυχές της δραστηριότητας και της προσφοράς των ελληνικών κοινοτήτων της διασποράς όπως της Βενετίας (στην οποία ιδρύθηκε η πρώτη ελληνική κοινότητα το 1498), της Τεργέστης, του Λιβόρνο. της Νάπολης, της Πίζας, της Βιέννης, της Οδησσού καθώς και των κοινοτήτων της Ρωσίας και της Μολδοβλαχίας στον αγώνα του υπόδουλου ελληνισμού για ανεξαρτησία. 

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ: Η θεατρική δραστηριότητα στην Κωνσταντινούπολη από τον 17ο αιώνα έως το 1821 (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη στο πλαίσιο των πολιτιστικών του δράσεων και της προβολής της ιστορικής Συλλογής Σακκουλίδη, η οποία στεγάζεται στο Σισμανόγλειο Μέγαρο, σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης της καθ’ Ημάς Ανατολής διοργανώνει κύκλο διαδικτυακών διαλέξεων υπό τον τίτλο «Τόποι και Πρόσωπα της Πόλης» για την πρόσφατη ιστορία του Ελληνισμού της Πόλης. 

Ακαδημαϊκός συντονισμός προγράμματος: 

Ευαγγελία Αχλάδη, Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης Σισμανογλείου Μεγάρου 

Σάββας Τσιλένης, Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης της Καθ’ Ημάς Ανατολής.

Τρίτη 22 Ιουνίου 2021

Άννα Ταμπάκη, Ομότιμη Καθηγήτρια Θεατρολογίας-Ιστορίας του Θεάτρου, Ε.Κ.Π.Α., Η θεατρική δραστηριότητα στην Κωνσταντινούπολη από τον 17ο αιώνα έως το 1821.

   

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΔΡΑΜΑΣ ΠΑΥΛΟΥ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΛΙΝΑΡΑ ΤΗΣ ΧΑΛΔΙΑΣ

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΔΡΑΜΑΣ ΠΑΥΛΟΥ, ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΛΙΝΑΡΑ ΤΗΣ ΧΑΛΔΙΑΣ, ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΡΑΜΑΣ, 2020, σσ.168.

Τοῦ Δημητρίου Ἰ. Τσιανικλίδη

Δρος Θ. – Νομικοῦ

Ἀπό  τήν  Ἱ. Μ. Δράμας μέ τήν ἐκπνοή τοῦ σωτηρίου ἔτους 2020 κυκλοφόρησε καί εἶδε τό φῶς τῆς δημοσιότητας ἕνα νέο βιβλίο ὑπό τόν τίτλο: «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΛΙΝΑΡΑ ΤΗΣ ΧΑΛΔΙΑΣ» τοῦ ἀκάματου ἐργάτη τοῦ πνεύματος μητροπολίτη Δράμας κ. Παύλου, πού ἐπί 15 συναπτά ἔτη διαποιμαίνει θεοφιλώς τόν φιλόχριστο λαό τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Δράμας μέ ἔνθεο ζῆλο καί μέ ὑψηλό αἴσθημα εὐθύνης τοῦ ἀρχιερατικοῦ ἀξιώματος.  Ὁ  σ. τοῦ παραπάνω βιβλίου Σεβ. Μητροπολίτης Δράμας κ. Παῦλος, ὁ ὁποῖος τυγχάνει ἕνας διαπρεπής ἱεράρχης τῆς Ἐκκλησίας τῆς  Ἑλλάδας, εἶναι γνωστός στήν πατρίδα μας καί στό ἐξωτερικό, ὄχι μόνο γιά τό εὐπροσήγορο τοῦ χαρακτῆρα του καί τό ἀκραιφνές ὀρθόδοξο ἐκκλησιαστικό του φρόνημα, ἀλλά καί γιά τό πλούσιο συγγραφικό του ἔργο καί ἰδιαίτερα σέ θέματα, πού ἀφοροῦν τήν ἐκκλησιαστική ἱστορία μέ εἰδίκευση σέ ζητήματα τοῦ νεώτερου Ἑλληνισμοῦ.  Ὁ σ. γνωστός, ἐπίσης καί στό χῶρο τῶν ἐκδόσεων καί ἀπό ἄλλα σημαντικά καί ἀξιόλογα ἐπιστημονικά του ἔργα, προσφέρει μέσα ἀπό τό χάρισμα τῆς συγγραφῆς μέ ρέοντα λόγο, ὅπως, ἄλλωστε καί ὁ προφορικός-κηρυγματικός του λόγος μέ ἐνάργεια και παραστατικότητα, μιά περισπούδαστη ἱστορικοθεολογική μελέτη.

Ἡ παροῦσα πραγματεία, ἡ ὁποία ἀριθμεῖ 168 σελίδες καί φέρει σχῆμα 14,5Χ 21 ἑκατοστά, ἐκδόθηκε ἀπό τίς ἐκδοτικές ἐπιχειρήσεις «ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ ΑΒΕΕ». Στό μέν ἔγχρωμο ἐξώφυλλο εἰκονίζεται σέ σκαρίφημα ἡ ὡς ἄνω ἱερά μονή, στό δέ ὀπισθόφυλλο τό ἔμβλημα τῆς αὐτοκρατορίας τῆς Τραπεζούντας, ὁ μονοκέφαλος ἀετός. Ἡ καλαίσθητη καί ἐπιμελημένη ἔκδοση ἀρχίζει μέ τήν ἀφιέρωση τοῦ σ.: «Στόν Οἰκουμενικό Πατριάρχη  κ. κ. Βαρθολομαῖο τόν  Ἴμβριο πού μέ εὐλάβεια διέδραμε ἅπαντα τά ἱερά τοῦ Εὐξείνου Πόντου» (σελ.7). 

"ΤΟΠΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ" - ΟΙ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΤΩΝ ΚΩΣΤΑ ΣΤΑΜΑΤΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΗ ΘΕΟΔΩΡΕΛΛΗ - ΡΗΓΑ (ΒΙΝΤΕΟ)

Το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη στο πλαίσιο των πολιτιστικών του δράσεων και της προβολής της ιστορικής Συλλογής Σακκουλίδη, η οποία στεγάζεται στο Σισμανόγλειο Μέγαρο, σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελέτης της καθ’ Ημάς Ανατολής διοργανώνει κύκλο διαδικτυακών διαλέξεων υπό τον τίτλο «Τόποι και Πρόσωπα της Πόλης» για την πρόσφατη ιστορία του Ελληνισμού της Πόλης. 

Ακαδημαϊκός συντονισμός προγράμματος: Ευαγγελία Αχλάδη, Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης Σισμανογλείου Μεγάρου Σάββας Τσιλένης, Πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης της Καθ’ Ημάς Ανατολής. 

Τρίτη 15 Ιουνίου 2021

Κώστας Σταματόπουλος, Δρ Ιστορίας, Από την Προποντίδα στον Κεράτιο και από το Γεντί κουλέ στις Βλαχέρνες: η ζώνη των χερσαίων τειχών. 

Ο ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΑΤΡΩΝ ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΠΡΟΣ ΤΟ ΒΑΤΙΚΑΝΟ (1822-1824)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι οι επαναστατημένοι Έλληνες αμέσως προσβλέπουν στην αναγνώριση και τη βοήθεια του Βατικανού. 

Η Προσωρινή Διοίκησις των Ελλήνων με έγγραφό της προς τον Μητροπολίτη Παλαιών Πατρών Γερμανό στις 18 Δεκεμβρίου 1822, τον διορίζει «μέλος της Ικεσίας, αποστελλομένης προς τον Άγιον Θρόνον της Ρώμης» με σκοπό «να γνωρισθή η Ελληνική Διοίκησις από την Αυλήν της Ρώμης και να συστηθούν μετ’ αυτής σχέσεις φιλικαί» (Δ. Καμπούρογλου, Μελέτη, 1915, σ. 254-255). Ο Γερμανός πήγε στην Ιταλία μαζί με τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη, γιό του Πετρόμπεη, και έμεινε εκεί σχεδόν δύο χρόνια, πραγματοποιώντας πολλές και ποικίλες επαφές, αποστέλλοντας επιστολές σε ευρεία γκάμα προσώπων της εποχής. 

Σε επιστολή προς τον εξοχότατο Μινίστρο των εξωτερικών της Ελληνικής Διοικήσεως, στις 25 Μαρτίου 1823, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός έγραψε: «Η αυλή της Ρώμης απέστειλε τας διαταγάς της προς τον ενταύθα δελέγκατον κύριον Πενβενούτον, εν αις τον διορίζει να προσφέρη μεν πάσαν τιμήν και περίθαλψιν προς ημάς, να μας ειδοποιήση δε, ότι να μη βιάσωμεν την εκείσε μετάβασίν μας, επειδή η μεν Αγιότης του προβεβηκυία εις βαθύτατον γήρας ουδεμίαν δύναται να ακροασθή εσωτερικήν ή εξωτερικήν υπόθεσιν, ο δε Καρδινάλης Κύριος Κονσάλβος ασθενεί βαρέως και ευρίσκεται ήδη εις επισφαλή κατάστασιν, και δια τούτο ανάγκη να παραμείνωμεν ημέρας τινάς ενταύθα…» (όπ.π. σ. 269).

Οι παπικοί περιποιούνται την ελληνική αποστολή στην Αγκώνα, αλλά το ταξίδι στο Βατικανό δεν πραγματοποιείται τελικά. Υπάρχει η εκδοχή ότι προφασίζονταν διάφορες δικαιολογίες για να φτάσουν στον Πάπα, αλλά πρέπει να σημειώσουμε ότι ο Πάπας Πίος VII απεβίωσε τελικά τον Αύγουστο του 1823 σε ηλικία 81 ετών. Ο Γερμανός ήταν ακόμα στην Ιταλία. 

Πιστεύεται, εξάλλου, ότι ο Πάπας ήταν θετικός προς την υπόθεση της Ελλάδας, αλλά η ματαίωση της συνάντησης οφείλεται σε παρέμβαση της Αυστρίας η οποία τότε είχε υπό την προστασία της το Βατικανό και διατηρούσε εχθρική στάση απέναντι στην Επανάσταση. 

Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός επέστρεψε το καλοκαίρι του 1824 στην Πελοπόννησο. 

ΝΕΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΠΑΝΩΤΗ "ΣΥΝΟΔΙΚΟΝ" - ΤΟΜΟΣ Γ' / ΤΕΥΧΟΣ Β'

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Από τις εκδόσεις «Επτάλοφος» μόλις κυκλοφορήθηκε (2021) το Β' τεύχος του τρίτου τόμου του σπουδαίου έργου του Άρχοντος Μ. Ιερομνήμονος της Μ.τ.Χ.Ε., ιστορικού και καθηγητού Αριστείδη Πανώτη, με τον γενικό τίτλο: «Το Συνοδικόν της εν Ελλάδι Εκκλησίας». 

O πρύτανης των Αρχόντων του Θρόνου, ο οποίος πριν λίγες μέρες συμπλήρωσε τα 90 χρόνια του, θαλερός και δημιουργικός, είναι ίσως η ζώσα εκκλησιαστική ιστορία του 20ου αιώνα! 

Έχει γράψει πλήθος ιστορικών μελετών, αλλά πάμπολλες αναφέρονται σε γεγονότα μείζονος σημασίας, όπως η προσέγγιση Ορθοδόξων και Ρωμαιοκαθολικών επί Πατριάρχου Αθηναγόρου, τα οποία ο ίδιος έζησε, βίωσε από πολύ κοντά. 

Με το «Συνοδικόν» μας προσφέρει την ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος, "κυρίως ως κλιματίδας του Οικουμενικού Πατριαρχείου". 

Ο Καθηγητής Μ. Γ. Βαρβούνης δίκαια επεσήμανε για τον πρώτο τόμο του «Συνοδικού»: "Είναι ευχής έργον ότι ο κ. Αρ. Πανώτης γνωρίζει τόσο καλά βιβλιογραφία και πηγές, ώστε να μπορεί με νηφαλιότητα και έγκυρο επιστημονικό λόγο να περιγράφει μία περίοδο οπωσδήποτε ταραγμένη, που έχει αφήσει μέχρι σήμερα τα υπολείμματά της στη σύγχρονή μας ελλαδική εκκλησιαστική και πνευματική πραγματικότητα. Και βεβαίως αναδεικνύεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου η αποστολική γραμμή και παράδοση πού συνδέει άρρηκτα την Εκκλησία της Ελλάδος με τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, εις το διηνεκές". 

Το Β' τεύχος του Γ' τόμου αναφέρεται στην «Μεταλωζάνεια» δοκιμασία του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1923-1928). 

Οικουμενικός Πατριάρχης Χρύσανθος Α΄ (1768-1834)

Ἠλίας Μογλενίδης

Υποψήφιος Διδάκτωρ του Τομέα Ἱστορίας του Τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Χρυσάνθος Α΄ (Μανωλέας) συνιστά μεγάλο κεφάλαιο της Εκκλησιαστικής και Εθνικής Ιστορίας του Γένους των Ελλήνων. Γεννήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 1768, στον οικισμό Γραμματικό της Επαρχίας Πέλλας, ο οποίος βρίσκεται στα εκκλησιαστικά όρια της Ιεράς Μητροπόλεως Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας. Πρώτος δάσκαλος του υπήρξε ο θείος του Παπαδάσκαλος Νικόλαος. Συνέχισε τις περαιτέρω σπουδές στις περίφημες σχολές της Έδεσσας, της Νάουσας και της Ραψάνης. Υπήρξε μέλος της αδελφότητας της Ιεράς Μονής Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους. Χειροτονήθηκε ιεροδιάκονος από τον Επίσκοπο Σερβίων και Κοζάνης Θεόφιλο. Έλαβε τον δεύτερο βαθμό της ιερωσύνης από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεράσιμο. Υπηρέτησε στον Ιερό Ναό Υπαπαντής του Κυρίου Θεσσαλονίκης.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ: ΜΙΑ ΔΙΑΤΑΓΗ ΚΑΙ ΜΥΡΙΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ / 80 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Αλέξανδρος Κ. Παπαδερός, 

Πρόεδρος της Εταιρείας Ίδρυσης και Διοίκησης του Μουσείου της Μάχης της Κρήτης, της Κατοχής και της Αντίστασης

ΜΙΑ ΔΙΑΤΑΓΗ ΚΑΙ ΜΥΡΙΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ 

«Μας κατηγόρησαν ότι ελάβαμεν μέρος εις τας επιχειρήσεις της καταλήψεως παρά τους διεθνείς κανόνας του πολέμου και επομένως έπρεπε να χυθεί αίμα προς αντεκδίκησιν… Και ποιος εδίδαξεν τους χωρικούς Κρήτας τους παλιονόμους σας, τους οποίους σεις κατά πάσαν στιγμήν και δια παν συμφέρον σας παραβιάζετε και καταπατείτε με τα παλιοπάπουτσά σας; Άλλωστε ευρισκόμεθα εις εμπόλεμον κατάστασιν και είχαμεν γενικήν επιστράτευσιν.» 

Από το Ημερολόγιον του 16ετούς Λούλη Παναγιωτάκη, τυφεκισθέντος εις Αγιάν τον Αύγουστον του 1944.» 

«Φταίει η γερμανική διοίκηση, που έθεσε τους Κρητικούς εκτός νόμου τους πρώτους μήνες, τότε που ο κάθε Γερμανός είχε το δικαίωμα να σκοτώνη όποιον ήθελε. Τώρα είναι αργά πια. Δεν καταλάβαμε την ελληνική ψυχή. Έπρεπε ο Χίτλερ να κόψη παράσημα και να παρασημοφορήσει όλους τους Έλληνες που πολέμησαν για την πατρίδα τους.» Λόγοι γερμανού δεκανέως προς Κρήτα κατά το 1944. 

(Από το βιβλίο του Δήμου Ηρακλείου ΕΚΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΩΣ ΩΜΟΤΗΤΩΝ ΕΝ ΚΡΗΤΗ, ΗΡΑΚΛΕΙΟ 1983, σ. 11). 

ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΕΘΝΙΚΗ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ – ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ» (ΒΙΝΤΕΟ)

Διαδικτυακό συνέδριο με θέμα «ΕΘΝΙΚΗ ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ – ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ», υπό την αιγίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, πραγματοποιήθηκε από τον Ιερό Ναό Αγίας Μεγαλομάρτυρος Παρασκευής και Οσίας Παρασκευής της Επιβατηνής, το Σάββατο και Κυριακή, 30-31 Μαΐου. 

Παραθέτουμε το σχετικό βίντεο.

Το αναλυτικό πρόγραμμα είχε ως εξής: 

ΣΑΒΒΑΤΟ, 29 ΜΑΪΟΥ 2021 

19:00 – 21:00 

Έναρξη: Χαιρετισμός 

π. Ιωάννης Σαββάκης, Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου 

Μήνυμα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. κ. Ιερωνύμου Β΄

- 29 Μαΐου 1453 Τέλος του Βυζαντινού και απαρχή του νέου Ελληνισμού 

Δημήτρης Μόσχος, Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ 

- Η Μεγάλη Ιδέα ως αφετηρία του αγώνα και τα ιδεολογικά κίνητρα της Ελληνικής Επανάστασης 

Μιχάλης Ρέττος, Φιλόλογος, Ιστορικός Ερευνητής 

- Η θεμελίωση του ελληνικού κράτους: από τον Καποδίστρια στον Όθωνα 

Αντώνης Κλάψης, Επ. Καθηγητής, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Διεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου 

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΘΡΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΣΤΑΥΡΟΝΙΚΗΤΑ ΑΡΧΙΜ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ (1968)

Αγιορειτική Φωτοθήκη

Ενθρόνιση Αρχιμ. Βασιλείου Γοντικάκη, Ηγουμένου Μονής Σταυρονικήτα Αγίου Όρους (1968). 

Από αριστερά: Ευθύμιος μοναχός Καρακαλληνός, Αρχιμ. Βασίλειος, Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας Ιεζεκιήλ, Σταύρος Παπαδάτος, Κωνσταντίνος Προηγούμενος Λαυριώτης. 

Η Ψηλάφηση του Θωμά και η βασίλισσα των Ιωαννίνων στη μεταβυζαντινή μνημειακή τέχνη

Η Ψηλάφηση του Θωμά, μετά το 1382. 
Μετέωρα, σκευοφυλάκιο Μονής Μεταμορφώσεως

Η ερευνητική εργασία της Ελένης Ευαγγέλου με θέμα: «Γυναίκες και εικόνες - Η περίπτωση της Μαρίας Αγγελίνας Δούκαινας Παλαιολογίνας, βασίλισσας των Ιωαννίνων (περ. 1349/50-1394)», αποτελεί μια ξεχωριστή συμβολή στο κεφάλαιο της γυναίκας στην Παλαιολόγεια περίοδο και την μεταβυζαντινή τέχνη. 

Το Γ’ Κεφάλαιο της εργασίας επιγράφεται: «Η Μαρία μετά τη Μαρία: η Ψηλάφηση του Θωμά και η βασίλισσα των Ιωαννίνων στη μεταβυζαντινή μνημειακή τέχνη». 

Σε αυτό το κεφάλαιο εξετάζονται ορισμένες μεταβυζαντινές παραστάσεις με θέμα την Ψηλάφηση του Θωμά στις οποίες εντάσσεται η μορφή της Μαρίας Παλαιολογίνας. Πρόκειται για τοιχογραφίες που χρονολογούνται από τον 16ο έως τον 18ο αιώνα και κοσμούν ναούς των Ιωαννίνων, της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας. 

Παραθέτουμε στη συνέχεια κάποια παραδείγματα. 

Γράφει η Ελένη Ευαγγέλου: 

«Το παλαιότερο παράδειγμα προέρχεται από το ναό του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπηνών στο νησί των Ιωαννίνων (1542). Ο Χριστός τοποθετείται μπροστά στην κλειστή θύρα θολοσκεπούς κτιρίου, ανάμεσα σε δυο ομάδες μαθητών, πατώντας πάνω στην ανώτατη βαθμίδα που οδηγεί σε αυτό. Με το αριστερό χέρι τραβά το χιτώνα αποκαλύπτοντας την πληγή και τεντώνει προς τα επάνω το ελαφρά λυγισμένο δεξί χέρι. Στον αριστερό όμιλο των αποστόλων, πίσω ακριβώς από τον Θωμά, εικονίζεται η βασίλισσα Μαρία ενδεδυμένη με λευκά και πολυποίκιλτα βασιλικά ενδύματα. Η νεαρή γυναίκα εντάσσεται στη σύνθεση ως απλός παρατηρητής: ο Χριστός δεν την ευλογεί με το άγγιγμά του ούτε στρέφει το βλέμμα του προς το μέρος της.  

Η Ψηλάφηση του Θωμά, Μονή Αγίου Νικολάου Φιλανθρωπηνών Ιωαννίνων (1542), 

Η Ιστορία στην Αρχαιοελληνική και Ιουδαιοχριστιανική σκέψη

Η Ιστορία, Πίνακας του Νικολάου Γύζη (Λάδι σε μουσαμά, 1892)

Του Διακόνου Δανιήλ Ζαφείρη 

Η Αρχαία Ελληνική αντίληψη χαρακτηρίζεται από πολλούς απρόσωπη, ως προς την ουσία της. Μέσα από αυτή την αντίληψη διαμορφώνεται για την αιωνιότητα μία μοιρολατρική θεώρηση για τον κόσμο και την ιστορία. Ο κόσμος είναι ένα σύμπαν, συνύπαρξη του «Έν» και του «Παν», το οποίο γίνεται αντικείμενο αρμονίας και σεβασμού. Η αρμονία και ο σεβασμός καθορίζονται από κοσμικούς νόμους, οι οποίοι χαρακτηρίζονται, ως απαράβατοι. Ο άνθρωπος οφείλει να συμμορφώνει τον λόγο και τη πράξη του προς το ένα και μοναδικό κοσμικό μέτρο. Οποιαδήποτε υπέρβαση του ενός και μοναδικού κοσμικού μέτρου θα αποτελέσει τη δραματική έκβαση και λύση της τραγωδίας[1].

Στην αρχαιοελληνική αντίληψη ο χρόνος είναι μία σύμπτωση γεγονότων, όπου ανακυκλώνονται και περιστρέφονται. Αυτή η κυκλικότητα του χρόνου είναι ακριβώς το χαρακτηριστικό σύμβολο της αιωνίου ζωής και του τέλειου κόσμου. Έτσι η ανθρώπινη ιστορία υποτάσσεται στη κοσμική κυκλική επανάληψη της γένεσης και της φθοράς. Η βασική αρχή της αρχαίας φιλοσοφίας, η οποία διακατέχεται από το «είναι» και την πολλαπλότητα των όντων ως ενότητα είναι, ότι τα όντα ανάγουν το «είναι» τους σε μία αναγκαία σχέση μεταξύ τους αλλά και με το «Έν». Συνεπώς, αυτός ο οντολογικός μονισμός οδηγεί την ελληνική σκέψη στην έννοια του κόσμου, δηλαδή ακριβώς στη σχέση μεταξύ των όντων, στην οποία ούτε το «Ένα» μπορεί να ξεφύγει από αυτή την οντολογική ενότητα και να έλθει σε διάλογο[2]. Με άλλα λόγια, το «Έν» είναι δέσμιο με τον κόσμο και δεν μπορεί να τον δημιουργήσει ελεύθερα και ο κόσμος δέσμιος με το «Έν», αμφότερα κατ’ αναγκαιότητα.

Αρχιμ. Μιχαήλ Σταθάκη: Η τιμή των χριστιανών μαρτύρων στην Καρχηδόνα κατά την Ύστερη Αρχαιότητα

Αρχιμανδρίτης Μιχαήλ Σταθάκης

Αρχαιολόγος - Θεολόγος 

Η τιμή των χριστιανών μαρτύρων στην Καρχηδόνα κατά την Ύστερη Αρχαιότητα. 

Η περίπτωση της Λαυρεωτικής.

Το θέμα της εργασίας έχει ανεξάντλητο πλούτο για επεξεργασία και νέους συσχετισμούς. 

Επιγραμματικά αναφέρονται τα συμπεράσματα: 

1. Η Καρχηδόνα υπήρξε τόπος με πλήθος χριστιανών μαρτύρων.

2. Η θεολογική σκέψη της τοπικής Εκκλησίας ανέδειξε την σημασία του μαρτυρίου για την σωτηρία του ανθρώπου. 

3. Οι χριστιανικοί ναοί της Καρχηδόνας ανεγείρονται πάνω από τους τάφους των μαρτύρων και αποκτούν άμεσα κοιμητηριακό χαρακτήρα. 

4. Είναι εδραία η πεποίθηση ότι από τους τάφους των μαρτύρων πηγάζει η χάρις του Θεού, διότι οι μάρτυρες ζουν ήδη μέσα στον παράδεισο. 

5. Τα Βαπτιστήρια που υπάρχουν στις κοιμητηριακές βασιλικές συνδέονται άμεσα με τις ιδέες περί παραδείσου. 

6. Η τιμή των μαρτύρων στην Καρχηδόνα είχε βαθιά ερείσματα και στις προχριστιανικές τοπικές παραδόσεις. 

7. Οι Καρχηδόνιοι μεταφέρουν τις πεποιθήσεις και ακολουθούν την λατρευτική πράξη της πατρίδας τους και σε άλλα μέρη της Μεσογείου. 

Ολόκληρη η σχετική εργασία στη συνέχεια. 

ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΟ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΑ 200 ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1821 (ΒΙΝΤΕΟ)

«Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια των ποιητών» 

Υπό τους ήχους του τραγουδιού για τον Στρατηγό Μακρυγιάννη, σε στίχους Μάνου Ελευθερίου και μουσική Ηλία Ανδριόπουλου, από τον δίσκο «Γράμματα στον Μακρυγιάννη κι άλλα λαϊκά», πραγματοποιήθηκε με επιτυχία την Τετάρτη 14 Απριλίου 2021, η Επιστημονική Διαδικτυακή Ημερίδα, που διοργάνωσε η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, σε συνεργασία με τον Φιλολογικό Σύλλογο Κισάμου, με θέμα: «Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια των ποιητών – Οι Λογοτέχνες του κόσμου μιλούν για την Ελλάδα του χθες και του αύριο».

     Συνθέτοντας το ψηφιδωτό της σύγχρονης Ελλάδας, μέσα από τις πανανθρώπινες και διαχρονικές αξίες του 1821 και ατενίζοντας το μέλλον, οι συμμετέχοντες εισηγητές προσπάθησαν να εντοπίσουν και να εκφράσουν το αληθινό μήνυμα της Επανάστασης του 1821 και τη σπουδαιότητά του για τον σύγχρονο άνθρωπο της εποχής μας, αλλά πάντα ιδωμένο μέσα από τα μάτια των ποιητών της τότε εποχής, αλλά και μετέπειτα, όσον αφορά τους λογοτέχνες που εμπνεύστηκαν από το Έπος του 1821.

Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΓΓΙΝΑΣ ΚΑΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ 

Καθηγητής Λαογραφίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 

Άρχων Προστάτης των Γραμμάτων της Α.Μ.τ.Χ.Ε. 

Το άγγελμα της κοιμήσεως του Νικολάου Μαγγίνα, με λύπησε βαθύτατα, δεδομένου ότι έχασα ένα πολύτιμο φίλο. Άνθρωπος αξιοπρεπής και φιλότιμος, με αρχοντική πάντοτε διάθεση και συμπεριφορά, έτοιμος να συμβουλεύσει και να βοηθήσει σε κάθε περίσταση. Συναντιόμασταν πάντα στις μεταβάσεις μου στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και στην Αθήνα, ανταλλάσσαμε απόψεις, επικοινωνούσαμε και σε ορισμένες περιπτώσεις συνεργαστήκαμε. Τον εκτιμούσα βαθύτατα, ενώ ανεξάντλητες ήταν οι γνώσεις του για την νεώτερη και ιδίως την σύγχρονη εκκλησιαστική ιστορία μας. Ήταν μάλιστα ιδιαιτέρως μετριόφρων, καθώς τις όποιες αναφορές στο πρόσωπό του, ιδίως σε κείμενα και αναρτήσεις, χαρακτήριζε κατά κανόνα συλλήβδην με τον αμίμητης εκφοράς προσδιορισμό: «αηδίες». 

Αν ζούσε, δεν θα ήθελε σίγουρα να γράψω γι’ αυτόν. Τώρα όμως που πέρασε στην αντίπερα όχθη, που ο θάνατος σφράγισε την επί γης παρουσία και προσφορά του, αισθάνομαι ότι του χρωστώ δυο λόγια, ως αποχαιρετισμό και συνάμα ελάχιστη αποτίμηση της προσφοράς του. Γιατί όποιος πιστεύει ότι ο Νίκος Μαγγίνας ήταν απλώς ο φωτογράφος των Πατριαρχείων κάνει λάθος. Ήταν πολλά περισσότερα, γι’ αυτό και η προσφορά του είναι ιδιαιτέρως σημαντική και αξιομνημόνευτη, ιδίως την πικρή αυτή στιγμή του πρόσκαιρου αποχωρισμού, που γίνεται με την βέβαιη ελπίδα της συναντήσεως στην άλλη, την αιώνια ζωή. 

Διαδικτυακή Ημερίδα ΟΑΚ για τον ρόλο της Εκκλησίας στους αγώνες του Έθνους (BINTEO)

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 27 Μαρτίου 2021 η διαδικτυακή εκδήλωση που διοργάνωσε η Ορθόδοξος Ακαδημία Κρήτης, με θέμα: «Η επανάσταση του 1821, η Κρητική Επανάσταση του 1866 και ο ρόλος της Εκκλησίας στους αγώνες του Έθνους». 

Έμφαση δόθηκε στην προσφορά της Εκκλησίας στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες των Κρητών για ελευθερία, με παράλληλη διερεύνηση του ρόλου που εκείνη διαδραμάτισε στη διαφύλαξη της εθνικής μας γλώσσας, της ορθόδοξης πίστης και αυτοσυνειδησίας. 

Ο ΜΑΡΤΥΡΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ε' ΚΑΙ Ο ΣΕΪΧΟΥΛΙΣΛΑΜΗΣ ΣΕ ΕΝΑ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΙΔΗ

Δημοσιεύουμε ένα πρωτότυπο έργο με ισχυρό συμβολισμό.

Ο δημιουργός του, Νίκος Κοσμίδης μας εξηγεί: 

Ένας Χριστιανός και ένας Μουσουλμάνος κληρικός. Ο πρώτος, Οικουμενικός Πατριάρχης των Ρωμιών. Ο δεύτερος, Σεϊχουλισλάμης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. 

Όταν ξεσπά η Ελληνική Επανάσταση, ο Σουλτάνος διατάζει τον Χατζή Χαλίλ Εφέντη να εκδώσει φετφά με το οποίο θα επιτρέπονταν η σφαγή των Ρωμιών της Πόλης ως αντίποινα. Ο Σεϊχουλισλάμης ζήτησε άδεια να μελετήσει το αίτημα. Κατέφυγε στον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, ο οποίος τον διαβεβαίωσε πως το Οικουμενικό Πατριαρχείο δε συμμετέχει στην Επανάσταση και ικέτευσε τον Χατζή Χαλίλ να προστατέψει τους αμάχους Ορθόδοξους Χριστιανούς. Ο Χατζή Χαλίλ επέστρεψε στον Σουλτάνο και επικαλούμενος μια περικοπή του Κορανίου, είπε πως δεν μπορεί να εκδώσει φετφά κατά των αμάχων. Τότε, ο Σουλτάνος τον καθαίρεσε και διέταξε να εξοριστεί στη Λήμνο. Πριν την εξορία του, όμως, βασανίστηκε και εκτελέστηκε. Ο Πατριάρχης Γρηγόριος, όπως και άλλοι Μητροπολίτες του Οικουμενικού Πατριαρχείου μαρτύρησαν επίσης. 

ΕΝΑ «ΘΕΟΣΗΜΕΙΟ» ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΘΕΝ ΜΕΤΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΕΦΑΛΙΑΣ

Η Ενωτική Σύνοδο στην Αγία Σοφία Κιέβου (2018) 

Του Αριστείδη Πανώτη 

Ένας πασίγνωστος από τους δασκάλους της ανθρωπότητος και του πολύ Ωριγένη, ήταν ο Κλήμης από την Αλεξάνδρεια που διέσωσε στους «Στρωματείς» του εκείνο το λόγιο του Ευριπίδη ότι: «Είναι όλβιος όστις της Ιστορίας έσχεν μάθησιν». Αυτό σημαίνει ότι όποιος φροντίζει να έχει καλύτερη ιστορική μάθηση για τα γεγονότα και μάλιστα να συνδυάζει τις σύγχρονες προσωπικές του εμπειρίες για τα συμβάντα, έχει βαθύτερη και καλύτερη γνώση των συντελεσθέντων. Προς τούτο η Ιστορία κατά τον Κικέρωνα είναι «δασκάλα της ζωής» («Historia …magistra vitae») και κατά τον υψηλόβαθμο βυζαντινό άρχοντα και ιστορικό Νικήτα Χωνιάτη: «Η Ιστορία είναι εύρημα των Ελλήνων». 

Αναδιφώντας την Ιστορία της Ουκρανίας στις ημέρες της Οκτωβριανής Επαναστάσεως διεπίστωσα ότι οι Ουκρανοί, ως πραγματικοί απόγονοι των Ρως, δεν αποδέχοντο την κηδεμονία των υπερβόρειων σλαβικών φυλών. Γνωρίζουμε την απάντησή τους στον πατριάρχη Μόσχας Νίκωνα, όπως και την προσπάθεια του Κοζάκου Πίλιπ Ορλίκ (1672-1742) να ικανοποιήσει τον εθνικόν πόθον του ουκρανικού λαού για την συνταγματική ανασυγκρότηση του Κιεβινού κράτους και ότι στο πρώτο άρθρο του Συντάγματος θέτει την ανασύσταση της τοπικής ανεξαρτησίας, γράφε «αυτοκεφαλίας», της Μητροπόλεως του Κιέβου, όπως ήταν και στο παρελθόν, επαρχία του Οικουμενικού Θρόνου. Αυτό όμως επί αιώνες το πολεμούσε σκληρά ο τσαρισμός γιατί από την Ουκρανία η Ρωσία έτρεφε τον γιγαντισμό της. 

Κατά την Οκτωβριανή Επανάσταση το συσταθέν «Κοινοβούλιο» της Ουκρανίας επιδίωξε ανασύσταση της κρατικής οντότητας της Ουκρανίας, ως εντελώς ανεξάρτητο κράτος από το κράτος της Μόσχας. Την 9η Νοεμβρίου 1917 συνέρχεται στο Κίεβο το «Γ' Πανουκρανικό Συνέδριο» και τα μέλη του ομόφωνα ενέκριναν «Ψήφισμα υπέρ της ανασυστάσεως της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας». Για να πραγματοποιηθεί αυτό το αίτημα αποφασίζεται να συγκληθεί στις 7 Ιανουαρίου 1918 στον Καθεδρικό ναό «της του Θεού Σοφίας» του Κιέβου προς εξέταση του κανονικού τρόπου αποκαταστάσεως της αρχαίας ανεξαρτησίας της Μητροπόλεως Κιέβου. Όμως, η περιοχή αυτή τότε ήταν επίκεντρο της εμφύλιας αναμετρήσεως του «Λευκού και του Κόκκινου Στρατού» και αυτή η σφοδρή διαμάχη των δύο στρατοπέδων, ματαίωσε την προγραμματισμένη σύναξη στην Καθέδρα της Μητροπόλεως του Κιέβου το 1918. 

Πασχάλης Βαλσαμίδης: Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921. Εκκλησία-Κλήρος (Βιβλιοκρισία)

Πασχάλης Βαλσαμίδης 

Αναπληρωτής Καθηγητής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ 

Πανελλήνιον Λεύκωμα Εθνικής Εκατονταετηρίδος 1821-1921. Εκκλησία-Κλήρος, τόμος ΣΤ΄, επανέκδοση, εκδ. Μπαρμπουνάκης, Θεσσαλονίκη 2021, σσ. XIX+246.

Ο συμπαθητικός επετειακός τόμος-λεύκωμα για πρώτη φορά εκδόθηκε από τον Εκδοτικό Οίκο Ιωάννου Χρ. Χατζηϊωάννου με την ευκαιρία του εορτασμού των εκατό χρόνων της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 στην Αθήνα το 1921. Μετά από εκατό χρόνια με τη συμπλήρωση των διακοσίων χρόνων της Ελληνικής Επανάστασης επανεκδόθηκε από τον αγαπητό φίλο και γνωστό εκδότη της Θεσσαλονίκης Χαράλαμπο Μπαρμπουνάκη. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, των πρεσβυγενών Πατριαρχείων Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων, για τις Εκκλησίες Ελλάδος, Κύπρου Κρήτης, Δωδεκανήσων, για το Άγιο Όρος και περιέχει αξιόλογα άρθρα, βιογραφικά ανώτερων και κατώτερων κληρικών με πλούσιο και σπάνιο φωτογραφικό υλικό της εποχής.

Τις πρώτες σελίδες του τόμου καταλαμβάνουν τα προλογικά σημειώματα του Μητροπολίτη Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου Δαμασκηνού (σσ. V-VII) και του καθηγητή Αθανάσιου Αγγελόπουλου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (IX-X). Ακολουθεί η εισαγωγή του επιμελητή του τόμου Αν. καθηγητή Πασχάλη Βαλσαμίδη του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (XI-XIX).