Η Μικρασιατική καταστροφή και το τέλος της συνύπαρξης (1071 - 1922)
Του Σεβ. Μητροπολίτη Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου
κ. Ανδρέα Νανάκη
Οι μάχες στο Ματζικέρτ (1071) και στο Μυριοκέφαλο (1176), όπου ο στρατός της αυτοκρατορίας μας, της Κωνσταντινουπόλεως, δέχτηκε μεγάλες απώλειες από τους μουσουλμάνους, διαμόρφωσαν νέα πραγματικότητα στην Μικρά Ασία.
Η συμβίωση χριστιανών και μουσουλμάνων, κυρίως, αλλά και Εβραίων και Αρμενίων, στο μικρασιατικό χώρο, μέσα από καλοκαίρια και χειμώνες, δεν διακόπτεται, συνεχίζεται και μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως το 1453.
Η συνύπαρξη αυτή ετελεύτησε βιαίως το 1922 και ολοκληρώθηκε με την Συνθήκη της Λωζάνης, το 1923, η οποία προέβλεπε την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με κριτήριο όχι τη γλώσσα, αλλά τη θρησκεία.
Η Μικρασιατική καταστροφή με τη σφαγή της Σμύρνης, ο ξεριζωμός και οι εξανδραποδισμοί της ελληνόφωνης, σχεδόν στο σύνολό της, ρωμιοσύνης, από Μικρά Ασία, που την αποτελούσαν χριστιανοί, Οθωμανοί υπήκοοι κυρίως, αλλά και Έλληνες, υπήρξε η συνέπεια μιας δυσεξήγητης εκστρατείας στα ενδότερα της Μικρά Ασίας, προς το Σαγγάριο, το Αφιόν Καραχισάρ και την Άγκυρα.
Οι πολιτικοστρατιωτικές πρωτοβουλίες της προέλασής μας στην Ανατολή ελήφθησαν για να ολοκληρώσουν τον εθνικό στόχο, δηλαδή τη συντριβή του τουρκικού στρατού, με την κατάληψη της Άγκυρας, της βάσης του κεμαλικού εθνικισμού.