Ο ΑΡΧΙΜ. ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ Μ. ΑΡΧΙΔΙΑΚΟΝΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΩΤΕΙΟ

Maximos Vgenopoulos, Primacy in the Church from Vatican I to Vatican II: An Orthodox Perspective. Foreword by His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew. (DeKalb: Northern Illinois University Press), 2013. ISBN: 978-0-87580-473-6. 

Μία σημαντική μελέτη δημοσιεύτηκε στις αρχές του τρέχοντος έτους από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Northern Illinois University Press. Ο τόμος, που φέρει τον τίτλο Το Πρωτείο στην Εκκλησία από την Πρώτη στην Δεύτερη Βατικάνεια Σύνοδο: Μία Ορθόδοξη Προσέγγιση (τίτλος του αγγλικού πρωτοτύπου: Primacy in the Church from Vatican I to Vatican II: An Orthodox Perspective), επιχειρεί μια ιστορική ανασκόπηση της έννοιας του πρωτείου μέσα από τα κείμενα των δύο τελευταίων Συνόδων της Καθολικής Εκκλησίας και αποπειράται μια θεολογική αποτίμηση των αντιδράσεων και της κριτικής που διατυπώθηκε εξ επόψεως Ορθοδόξου θεολογίας. 

Η συμβολή του εν λόγω έργου είναι σημαντικότατη κατά την γνώμη του γράφοντος κυρίως για δύο λόγους: 

• Πρώτον, αποτελεί την πρώτη και μοναδική εξ όσων γνωρίζουμε εργασία1  που προήλθε από την πένα Ορθοδόξου θεολόγου και μάλιστα κληρικού της Πατριαρχικής αυλής—αφού συγγραφέας της τυγχάνει ο Πανοσιολογιώτατος Μέγας Αρχιδιάκονος του Οικουμενικού Θρόνου κ. Μάξιμος Βγενόπουλος—που ενασχολείται με τις δύο αυτές Συνόδους που καθόρισαν την ζωή και την θεολογία της Καθολικής Εκκλησίας κατά τους δύο τελευταίους αιώνες. Η μέθοδος του πατρός Μαξίμου στην παρουσίαση και εκτίμηση των δύο αυτών Συνόδων είναι νηφάλιος και επιστημονική, όπως ακριβώς θα ανέμενε κανείς από έναν σοβαρό και απροκατάληπτο μελετητή. 

• Και δεύτερον, διότι η επισκόπηση των διαφόρων και διαφορετικών θέσεων που διατυπώθηκαν από εκφραστές της Ορθοδόξου θεολογίας δίδει στον συγγραφέα την ευκαιρία να αναπτύξει μια συγκροτημένη αυτοκριτική—επίσης μοναδική στο είδος της—των όσων ενστάσεων έχει προτάξει κατά καιρούς η Ορθόδοξη θεολογική γραμματεία ενάντια στην έννοια του πρωτείου και μάλιστα εναντίον του πρώτου της ανά την οικουμένην Εκκλησίας. 

Η δημοσίευση του παρόντος έργου δεν θα μπορούσε να είχε λάβει χώρα σε καταλληλότερη στιγμή απ᾽αυτήν που διανύει η Ορθόδοξη Εκκλησία την παρούσα στιγμή: από την μία, διαλεγόμενη ακριβώς επί του ακανθώδους προβλήματος του πρωτείου μετά της Καθολικής Εκκλησίας στον επίσημο μεικτό θεολογικό διάλογο στον οποίον συμμετέχουν, συνοδική αποφάσει, όλες οι κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες, ειδικά μετά την πρόοδο που σημειώθηκε με το κείμενο της Ραβέννας, από την άλλη, έχοντας να αντιμετωπίσει την συζήτηση που ήδη διεξάγεται εντός του κόλπου της ύστερα από την πρόσφατη αμφισβήτηση του πρωτείου από διάφορα Ορθόδοξα κέντρα. Η ενδο-Ορθόδοξη συζήτηση περί πρωτείου (η οποία λαμβάνει ενίοτε και τις διαστάσεις θεολογικής έριδος) άπτεται και της Πανορθοδόξου Συνόδου η οποία πρόκειται να συγκληθεί, ως ανακοινώθηκε, κατά την Πεντηκοστή του 2016. 

Επ᾽αυτού, θα ήταν σκόπιμο να αρχίσουμε την παρουσίαση του έργου του πατρός Μαξίμου από το τέλος του και συγκεκριμένα από την άποψη του Νικολάου Αφανάσιεφ (Afanassief) ο οποίος, ενώ αρνείται το πρωτείο του Οικουμενικού Θρόνου, γράφει: 

Αν υποτεθεί ότι οι αρχηγοί των αυτοκεφάλων εκκλησιών συμφωνούν στο να επιτρέψουν σε έναν πατριάρχη να συγκαλέσει μία οικουμενική σύνοδο, τότε η πράξις τους θα σήμαινε πως αναγνωρίζουν αυτόν τον πατριάρχη ως πρώτον της Ορθοδόξου Εκκλησίας (σελ. 135). Και συνεχίζει: Ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: αν οι αυτοκέφαλες εκκλησίες είχαν αναγνωρίσει το δικαίωμα του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως να συγκαλεί [Οικουμενική ή Πανορθόδοξο Σύνοδο] τότε θα είχαν ταυτοχρόνως αναγνωρίσει και το πρωτείο του στην Ορθόδοξη Εκκλησία (ibid). 

Θεωρώ τις δύο αυτές υποθέσεις του Αφανάσιεφ εν πολλοίς μιά προφητεία η οποία πρόκειται να εκπληρωθεί στην μέλλουσα να συγκληθεί υπό αυτού του Οικουμενικού Πατριάρχου Πανορθόδοξο Σύνοδο του 2016 (αν και έχει ήδη επαληθευτεί κατά το απώτερο παρελθόν στις πλείστες όσες πανορθόδοξες συνόδους συγκάλεσαν και προήδρευσαν Οικουμενικοί Πατριάρχες). Στον χρόνο που μεσολαβεί μέχρι την Σύνοδο του 2016, η μελέτη του πατρός Μαξίμου θα παίξει καθοριστικό ρόλο καθώς είναι μέχρι στιγμής η μόνη πλήρης διαπραγμάτευση του πρωτείου. Το έργο απαρτίζεται από τέσσερα κεφάλαια, μία ενημερωτική εισαγωγή, και καταληκτήρια γενικά συμπεράσματα. 

Το έργο προλογίζει ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. 

Μ. Αρχιδιάκονος Μάξιμος

Το πρώτο κεφάλαιο προσφέρει στον αναγνώστη μια ενδελεχή παρουσίαση των εργασιών της Πρώτης Βατικάνειας Συνόδου (καθώς και των ζυμώσεων που οδήγησαν σε αυτήν) με έμφαση στην διατύπωση του Πέτρειου πρωτείου. Η ανάλυση των βασικών Συνοδικών κειμένων, όπως του Pastor Aeternus, καθώς και των παπικών εγκυκλίων Praeclara Gratulationis και Satis Cognitum, δηλώνουν την επιμελή εντρύφηση του συγγραφέως με τα κείμενα τα ίδια, καθώς και με την εν γένει θεολογική γραμματεία της Καθολικής εκκλησίας του 19ου αιώνος. Η παρουσίαση της θεολογίας του πρωτείου της Πρώτης Βατικάνειας Συνόδου θέτει τις προϋποθέσεις της κριτικής που ακολουθεί στο δεύτερο κεφάλαιο του έργου (The Aftermath of Vatican I). Αναφορικά με το πρωτείο του Πέτρου και των διαδόχων του ο συγγραφέας εξετάζει τις αντιδράσεις που διετυπώθησαν τόσο επισήμως μέσω εγκυκλίων γραμμάτων του Οικουμενικού Πατριαρχείου, όσο και υπό συγκεκριμένων Ορθοδόξων θεολόγων, όπως ο π. Γρηγόριος Ζιγαβηνός, ο Ιωάννης Μεσολωράς, ο Αναστάσιος Κυριακός, ο Σπυρίδων Παπαγεωργίου και κυρίως, ο Ιωάννης Καρμίρης. 

Το δεύτερο αυτό κεφάλαιο ίσως αποτελέσει υπόμνηση όλων μας του ατελέσφορου αδιέξοδου στο οποίο οδηγείται η θεολογία, αλλά και ο στοχασμός εν γένει, όταν υποδαυλίζεται μονάχα από τον ανταγωνισμό και την πολεμική. Άξιοι θεολόγοι, ως οι προαναφερθέντες, εξηναγκάσθησαν να υποστηρίξουν ακραίες εκκλησιολογικές απόψεις παρασυρόμενοι απο τον αρνητισμό προς ό,τι θεώρησαν άλλο ή ανοίκειο προς αυτούς. Ο Μεσολωράς, για παράδειγμα, συμφωνεί με την προτεσταντική θέση πως η Εκκλησία δεν έχει άλλην κεφαλή πλην του Χριστού και ὀτι η ενότης της Ορθοδόξου Εκκλησίας δεν διασφαλίζεται παρά μέσω της κοινής πίστης και της κοινής λατρείας (σελ. 50). Ο Κυριακός, απο την άλλη, αναγκάζεται να αποδεχθεί μόνο μία “πνευματική και εσωτερική” ενότητα (σελ. 52) δίχως ορατό εκκλησιολογικό αντίκρυσμα. Ο δε Καρμίρης, κατά τα πρὀτυπα των μεταρρυθμισμένων (Konziliarismus), αποδέχεται ως κεφαλή της Εκκλησίας την Οικουμενική Σύνοδο, αγνοώντας ότι η Οικουμενική Σύνοδος ούτε είναι θεσμός (σελ. 63), ούτε, όμως, πρόσωπο ώστε να μπορεί να διαδραματίσει τον ρόλο του πρώτου (σελ. 128). Την συγκροτημένη κριτική του συγγραφέα τόσο στο τέλος του παρόντος κεφαλαίου (σελ. 65-71), όσο και στην διεξοδικότερη ανάλυση του τετάρτου κεφαλαίου δέχεται η άποψη εκείνη που θέλει το πρωτείο του Ρώμης (και συνακόλουθα του Νέας Ρώμης) να είναι μόνο πρωτείο τιμής και όχι εξουσίας. Μιά τέτοια άποψη έχει κάπως ανεξέταστα επικρατήσει σήμερα ανάμεσα στους ορθοδόξους δίχως να αναλογιζόμαστε πως δεν ερείδεται στην πραγματικότητα της εκκλησιολογικής παραδόσεώς μας. Τέλος ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερμηνεία την οποία δίνει ο Γρηγόριος Ζιγαβηνός στο Μθ. 16:18 (την οποία επίσης επαναλαμβάνουν πολλοί αστόχαστα) διακρίνοντας μεταξύ της ομολογίας και του προσώπου του Πέτρου, ωσάν να ήταν ποτέ δυνατόν να υπάρξει ομολογία πίστεως απρόσωπος και άρα ανυπόστατος—δίχως, δηλαδή, η πίστις, επί της οποίας οικοδομεί ο Κύριος την Εκκλησία του να υποστασιοποιείται στον πιστεύοντα (σελ. 44). 

Το τρίτο και τέταρτο κεφάλαιο της μονογραφίας του πατρός Μαξίμου διαλαμβάνουν την θεολογία του πρωτείου όπως εκείνη διατυπώθηκε μέσω της Δευτέρας Βατικάνειας Συνόδου. Και πάλι με μεγάλη προσοχή ο συγγραφέας αναλύει τις εργασίες της Συνόδου και μάλιστα υπό το φώς της επανακαλυφθείσης υπό της σχολής του ressourcement / Nouvelle Théologie (Henri de Lubac, Yves Congar, Karl Rahner, Joseph Ratzinger, κ.α.) ευχαριστιακής θεολογίας. Το βασικό κείμενο υπό εξέταση είναι φυσικά το Lumen Gentium—ο συγγραφέας ακολουθεί τα διάφορα σχεδιάσματά του που οδήγησαν στην τελική μορφή του, αλλά και η ερμηνεία των βασικών αρχών του εν λόγω κειμένου όπως αποδώθηκαν από διαπρεπείς θεολόγους της Δευτέρας Βατικάνειας Συνόδου, ως ο Pottmeyer και ο Buckley, ενώ δεν αποφεύγει να εντρυφήσει και στο έργο του σημαντικού λειτουργιολόγου π. Bernard Botte, ο οποίος αποκατέστησε την ευχαριστιακή θεολογία στην θέση που κατείχε την πρώιμη περίοδο της κοινής εκκλησιαστικής παραδόσεως όπως αυτή εκφράζεται στα έργα του αγ. Ιγνατίου Αντιοχείας και αγ. Αυγουστίνου Ιππώνος. Η συμβολή της Δευτέρας Βατικάνειας Συνόδου ήταν η συμπερίληψη του Πέτρειου πρωτείου ως διακονίας εξασκουμένης εντός και σε συνάρτηση μετά του Κολλεγίου των Επισκόπων, όπου έκαστος των επισκόπων, ως εκπρόσωπος της τοπικής εκκλησίας, βρίσκεται σε κοινωνία μετ᾽αλλήλων και με τον πρώτον του επισκοπικού Κολλεγίου, τον Ρώμης, φανερώνοντας έτσι μέσω αυτής της διαλεκτικής σχέσης του ενός και των πολλών αυτό που ο αναγεννησιακός φιλόσοφος και πρωτοπόρος του θεολογικού διαλόγου μεταξύ Ανατολής και Δύσεως, Νικόλαος Κουζανός, ονόμασε explicatio Petri. Προσέφερε τοιουτοτρόπως η Δεύτερα Βατικάνεια Σύνοδος μία σημαντική αναθεώρηση στην ερμηνεία του Παπικού πρωτείου όπως το είχε ορίσει η Πρώτη Βατικάνεια Σύνοδος. 

Αρχιμανδρίτης Παντελεήμων Μανουσάκης

Το έργο του πατρός Μαξίμου βρίσκει την θεωρητική κλιμάκωσή του στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο στο οποίο το περί πρωτείου ερώτημα τίθεται σε όλη την οξύτητά του (ως εκκλησιολογικό πρόβλημα), σε όλη την πολυπλοκότητά του (ως διάσταση συνάμα της τριαδολογίας και της χριστολογίας), αλλά και σε όλη την πρωτότυπη δημιουργικότητα που χαρακτηρίζει την θεολογία του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα) στην οποία στηρίζεται ο πατήρ Μάξιμος προκειμένου να δώσει τις απαντήσεις του και να εξάγει τα συμπεράσματά του, όπως καταγράφονται με σαφήνεια στο τελευταίο μέρος του βιβλίου του. 

Έχοντας προσφέρει στον αναγνώστη του μια πλήρη εικόνα των διαφορετικών αντιδράσεων που κατά καιρούς αντιπρότεινε η Ορθόδοξη πλευρά στην διαμόρφωση του Πέτρειου πρωτείου μέσα από τις δύο Βατικάνειες Συνόδους, δίδεται στον συγγραφέα του παρόντος έργου το προνόμιο ενός συνοπτικού και αναστοχαστικού βλέμματος της ιστορίας διά του οποίου συλλαμβάνει την γένεση δύο διακριτών ομάδων, η κάθε μία εκ των οποίων αξίωσε για τον εαυτό της την ορθοτόμηση του λόγου της Ορθοδόξου αληθείας: στην πρώτη ομάδα συγκαταλέγονται οι προαναφερθέντες θεολόγοι (Ζιγαβηνός, Μεσολωράς, Κυριακός, Παπαγεωργίου και Καρμίρης) ενώ στην δεύτερη περιλαμβάνονται θεολόγοι όπως ο π. Ιωάννης Μέγιεντορφ [Meyendorff], ο π. Αλεξάντερ Σμέμαν, ο Αφανάσιεφ και κυρίως ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας). Και οι δύο ομάδες εκφέρουν λόγο κριτικό έναντι εκείνων των σημείων της θεολογίας των δύο Βατικάνειων Συνόδων τα οποία απέστησαν της κοινής εκκλησιολογικής παραδόσεως της Εκκλησίας. Η διαφορά τους έγκειται στο ότι η δεύτερη ομάδα κατόρθωσε να διαμορφώσει έναν λόγο όχι μόνον κριτικής, αλλά και Ορθοδόξου αυτοκριτικής—στον βαθμό που έθεσε υπό εξέταση τις θεολογικές προϋποθέσεις της κριτικής της πρώτης ομάδας. Επιπλέον, η δεύτερη ομάδα, και ειδικώτερα η θεολογία του Μητροπολίτου Περγάμου, αναζήτησε να σταθεί σε δύο κριτήρια: αυτά της συνοχής και της αυθεντικότητας. 

Το κριτήριο της αυθεντικότητος διασφάλισε η επιστροφή «ἐπὶ τὰς πηγάς» της θεολογίας, όπως η Ευχαριστία και η πατερική γραμματεία των πρώτων αιώνων (χαρακτηριστική αυτής της τάσεως είναι η διδακτορική διατριβή του Μητροπολίτου Περγάμου, Ἡ ἑνότης τῆς Ἐκκλησίας ἐν τῇ Θείᾳ Εὐχαριστίᾳ καί τῷ Ἐπισκόπῳ κατά τούς τρεῖς πρώτους αἰώνας), ενώ το κριτήριο της συνοχής επιδίωξε να επανατοποθετήσει τα επί μέρους προβλήματα της θεολογίας, όπως αυτό του πρωτείου, εντός ενός συνεκτικού συνόλου, όπου ζητήματα της εκκλησιολογίας εξετάζονται υπό το φώς των όρων που διέπουν άλλους κλάδους της θεολογίας ως η Χριστολογία, η Πνευματολογία, και η Τριαδολογία. Είναι μάλιστα χαρακτηριστική της σκέψεως του αγ. Περγάμου η σθεναρή του άρνηση να διαχωρίσει και να απομονώσει επιμέρους ζητήματα της θεολογίας. Έτσι, το ζήτημα του πρωτείου, το οποίο ακόμα και για θεολόγους που αναγνώρισαν την αναγκαιότητά του όπως ο Σμέμαν και ο Μέγιεντορφ, για τον Περγάμου δεν είναι μονάχα ζήτημα εκκλησιαστικής ευταξίας (του ευ είναι της Εκκλησιαστικής ζωής), αλλά άπτεται αυτού του ίδιου του είναι της Εκκλησίας και βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση τόσο με τις Χριστολογικές αρχές της Εκκλησίας όσο και με την αποκάλυψη του εν Τριάδι αγίου Θεού. 

Οι τριαδολογικές καταβολές του επισκοπικού πρωτείου σε όλους τους τρείς βαθμούς της εκκλησιολογικής διάρθρωσης (τοπικό, επαρχιακό, οικουμενικό) προκάλεσαν προσφάτως αντιδράσεις εξ αφορμής της απαντήσεως του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Προύσης κ. Ελπιδοφόρου Primus sine paribus στην περί πρωτείου Συνοδική απόφαση του Πατριαρχείου Μόσχας. Η παρούσα μελέτη, όμως, του πατρός Μαξίμου έρχεται να δικαιώσει τόσο το άνευ ίσων πρωτείο του ανά την οικουμένη πρώτου (πρβλ., σελ. 42, 67, 69, 91, 123, 130, 132, 135 και κυρίως 136), όσο και την αναγωγή του πρωτείου στον Θεό Πατέρα. Διαβάζουμε, παραδείγματος χάριν, στην σελίδα 129 πως: 

The overall context in which the relation between the primate and the synod should be placed is a trinitarian one, i.e., the commnional life of the Holy Trinity. The very existence of the ministry of the primate is also a reflection of the life of the Holy Trinity, for, as we have just seen, Zizioulas says that the person through whom the communion of the Holy Trinity becomes unity is the Father2. 

Εν τέλει, κατόπιν της δημοσίευσης μιας τόσο εμπεριστατωμένης μελέτης θα είναι πολύ δύσκολο τόσο για τους μορμυρίζοντες (murmurantes) όσο και για τους φωνασκούντες κατά του πρωτείου να επιχειρηματολογήσουν με πειθώ αναμετρούμενοι με την σημαντική επιστημονική εργασία που μας προσφέρει στον τόμο αυτόν ο Μέγας Αρχιδιάκονος του Οικουμενικού Θρόνου κ. Μάξιμος.

Ελπίζουμε η συμβολή του έργου τούτου να μην κριθεί από τα όσα γράφτηκαν εδώ, καθώς ο περιορισμένος χώρος της παρούσας βιβλιοπαρουσίασης δεν μας επιτρέπει να αναπτύξουμε τα επιχειρήματα του συγγραφέα με την προσοχή που τους αξίζει. Εδώ προσπαθήσαμε μόνο να περιγράψουμε μια εικόνα του έργου αυτού, να δώσουμε μια πρώτη αποτίμηση της ακαδημαϊκής συμβολής του, να πληροφορήσουμε το ελληνικό κοινό για τον καρπόν αυτόν της εργώδους προσπαθείας του πατρός Μαξίμου. Ο αναγνώστης, ασχέτως των ιδικών του πεποιθήσεων, έχει πολλά να επωφεληθεί απο την μελέτη του παρόντος έργου. 

Αρχιμ. Παντελεήμων Μανουσάκης, Ph.D. 

Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας 

College of the Holy Cross

___________________________________________ 

1. Πλησιέστερο στο έργο του πατρός Μαξίμου είναι το βιβλίο του Adam A.J. DeVille, Orthodoxy and the Roman Papacy (University of Notre Dame Press, 2011), με την διαφορά ότι εκείνου η προσοχή εστιάζεται σχεδόν αποκλειστικά στο εγκύκλιο γράμμα Ut Unum Sint. 

2. Η ίδια θέση καταφάσκεται σε πλήθος άλλων χωρίων (πρβλ., σελ. 71, 91, 97, 120, 122, 123, 128). Σημαίνουσα είναι επίσης η απάντηση που δίνει ο πατήρ Μάξιμος στην υποσημείωση 126, σελ. 194 στο σύγχρονο θεολόγο Miroslav Volf ο οποίος αρνείται την διαλεκτική του ενός και των πολλών (κοινωνίας και ετερότητας) υπό το φως της Αγίας Τριάδος καθώς και τις εκκλησιολογικές συνέπειές της.

Η 4η ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ - ΣΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ Ι. ΜΟΝΗ ASTEN

4η ἡμέρα τῆς Πατριαρχικῆς ἐπισκέψεως εἰς τήν Ὁλλανδίαν 

Τήν πρωΐαν τοῦ Σαββάτου, 26ης Ἀπριλίου, ἡ Α.Θ.Παναγιότης συνηντήθη μετά τῶν μελῶν τῆς Μικτῆς Ἐπιτροπῆς ἐπί τοῦ Διαλόγου μεταξύ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί Παλαιοκαθολικῶν καί συνωμίλησε μετ᾽αὐτῶν ἐπί τῆς πορείας τοῦ Διαλόγου, ἀπευθυνθείς αὐτοῖς δι᾽ὁμιλίας. 

Μετά ταῦτα, ὁ Παναγιώτατος, μετά τῆς συνοδείας Αὐτοῦ, μετέβη εἰς πρότυπον ἀγρόκτημα τῆς περιοχῆς Bunschoten, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐξεναγήθη ὑπό τοῦ ἰδιοκτήτου Ἐντιμ. κ. Jan Huijgen καί ἐγευμάτισε. Κατά τό γεῦμα παρέστη ὁ Ἐντιμ. Δήμαρχος τῆς περιοχῆς κ. Melis van de Croep, ὁ ὁποῖος καλωσώρισε τόν Παναγιώτατον, Ὅστις ἀντεφώνησε καταλλήλως.

Ἐπηκολούθησεν ἡμερίς ἐπί τοῦ θέματος Our Daily Bread- Sustaining life and human dignity through food and agriculture. Ὁ Ἐλλογιμ. κ. Cees Veerman, πρώην Ὑπουργός Γεωργίας τῆς Ὁλλανδίας, ἦτο ὁ συντονιστής τῆς ἡμερίδος, ἐνῷ κατ᾽αὐτήν ὡμίλησαν οἱ Ἐλλογιμ. κ.κ. Rudy Rabbinge, Gert van Dijk, Erik Borgman καί ὁ Σεβ. Ἀρχιεπίσκοπος Οὐτρέχτης κ. Joris Vercammen. Παρέστησαν οἱ Ἐξοχ. κ.κ. Peter Van Dalen, Εὐρωβουλευτής τοῦ Κόμματος Χριστιανική Ἕνωσις, καί Ruud Lubbers, πρῴην Πρωθυπουργός τῆς Ὁλλανδίας, Καθηγηταί καί ἄλλοι ἐπίσημοι. Κατά τό δεύτερον ἥμισυ τῆς ἡμερίδος ὡμίλησεν ὁ Πατριάρχης ἐπί τοῦ θέματος αὐτῆς καί ἐπηκολούθησε συζήτησις στρογγύλης τραπέζης. 

Μετά τήν ἡμερίδα, ὁ Παναγιώτατος καί οἱ σύνεδροι ἐξεναγήθησαν εἰς τούς χώρους παραγωγῆς γάλακτος γειτονικοῦ ἀγροκτήματος, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκτρέφονται 190 ἀγελάδες.

Ἐν συνεχείᾳ, ὁ Πατριάρχης μετέβη εἰς τήν Ἱεράν Μονήν τοῦ Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου Asten καί ἐχοροστάτησε κατά τόν τελεσθέντα Μ. Ἑσπερινόν, καθ᾽ὅν παρέστησαν συμπροσευχόμενοι ὁ οἰκεῖος Ποιμενάρχης Σεβ. Μητροπολίτης Βελγίου κ. Ἀθηναγόρας, ὁ Θεοφιλ. Ἐπίσκοπος Εὐμενείας κ. Μάξιμος, πλεῖστοι Κληρικοί τῆς Μητροπόλεως καί πλῆθος πιστῶν ἐξ Ὁλλανδίας καί Βελγίου. 

Μετά τήν ἀπόλυσιν, ὡμίλησαν ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Βελγίου, ἡ Ὁσιωτάτη Μοναχή Μαρία, Ἡγουμένη τῆς Μονῆς, καί ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης, εὐλογήσας τήν ἀδελφότητα αὐτῆς καί τούς ἐκκλησιασθέντας πιστούς καί διανείμας εἰκονίδια, ὡς καί ἀναμνηστικά δῶρα εἰς εὐεργέτας τῆς Ἱ. Μονῆς. Ἐπηκολούθησε δεῖπνον ἐν αὐτῇ, εἰς τό τέλος τοῦ ὁποίου ὡμίλησε καί αὖθις ὁ Πατριάρχης μεταγλωττίζοντος εἰς τά Φλαμανδικά τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Βελγίου. 

ΟΜΙΛΙΑ 

ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ 

ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ 

ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ ΤΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ 

ΕΝ ΤΗι Ι.ΜΟΝΗι ΓΕΝΕΣΙΟΥ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΑΣΤΕΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ 

(26 Ἀπριλίου 2014) 

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Βελγίου, ὑπέρτιμε καὶ ἔξαρχε Κάτω Χωρῶν καὶ Λουξεμβούργου καὶ λίαν ἀγαπητὲ ἀδελφὲ καὶ συλλειτουργὲ κύριε Ἀθηναγόρα, 

Ἱερώτατοι καὶ Θεοφιλέστατοι ἅγιοι ἀδελφοί, 

Ὁσιολογιωτάτη Καθηγουμένη τῆς Ἱερᾶς ταύτης Μονῆς Γερόντισσα Μαρία, 

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, 

Χριστὸς Ἀνέστη! Ἀληθῶς Ἀνέστη! 

Μέσα εἰς τὸ ἀναστάσιμον φῶς καὶ τὴν χαρὰν τὴν ὁποίαν μεταδίδει εἰς τὰς ψυχάς μας ἡ ἐκ Τάφου ζωηφόρος ἔγερσις τοῦ Κυρίου μας, εὑρισκόμεθα ἀπόψε εἰς τὴν μικρὰν μὲν ἀλλὰ δυναμικὴν Ἱερὰν ταύτην Μονὴν τοῦ Γενεθλίου τῆς Κυρίας Θεοτόκου, διὰ νὰ εὐχαριστήσωμεν ἐν ἑσπερινοῖς ὕμνοις τὸν Ἀναστάντα Κύριον, νὰ ἐνθυμηθῶμεν καὶ πάλιν τὴν ἑορταζομένην ψηλάφησιν τοῦ Ἀποστόλου Θωμᾶ, θέτοντες τὰς ἰδικάς μας χεῖρας εἰς τὴν λογχόνυκτον πλευρὰν τοῦ νικητοῦ τοῦ θανάτου, καὶ νὰ ἀναφωνήσωμεν ὁμοῦ μετ᾿ αὐτοῦ καὶ μὲ τὸ ἀπ᾿ αἰῶνος πλήρωμα τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας «Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου!» 

Ναί! ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Χριστῷ. Καταδικασμένοι ἀπὸ τὸν φιλάνθρωπον Κύριον Ἰησοῦν, τὸν Ἀναστάντα Θεόν μας, νὰ εἴμεθα ἀθάνατοι, ὅπως λίαν ἐπιτυχῶς ἀναφέρει ὁ νέος ὅσιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς, χαίρομεν, διότι παρὰ τὴν ἁμαρτωλότητά μας ἀξιούμεθα νὰ παραμένωμεν μέλη τοῦ τιμίου Σώματος τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ ἀπολαύωμεν ὅλων τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν τὰ ὁποῖα ὡς φιλόστορ-γος Μήτηρ μᾶς παρέχει καὶ διὰ τῶν ὁποίων καθαίροντες τὸ κατ᾿ εἰκόνα ἐπιτυγχάνομεν τὸ καθ᾿ ὁμοίωσιν. 

Βεβαίως, ἡ λογοκρατουμένη ἐποχή μας, διακρινομένη διὰ τὸ πανελεύθερον πνεῦμα καὶ τὴν τάσιν αὐτονομουμένη νὰ ἀπολακτίσῃ, ἀρνουμένη, τὸν Θεόν, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνεται ὅτι χωρὶς Αὐτὸν δὲν δύναται νὰ ζήσῃ τὴν ὄντως ζωήν, ἀδυνατεῖ νὰ συλλάβῃ τὴν αἰωνιότητα μιᾶς ἑκάστης ἀνθρωπίνης προσωπικότητος, ὡς οὔσης τέκνον Θεοῦ.Ὡς ἐκ τούτου ταλαιπωρεῖται ἀφαντάστως ὡς ἄλλος ἄσωτος υἱός, μεταπίπτουσα ἀπὸ θεωρίας εἰς θεωρίαν καὶ ἀπὸ πτώσεως εἰς πτῶσιν, ἐπιμένουσα δαιμονικῶς εἰς τὴν ψυχοπαθολογικὴν ὑπερηφάνειαν τῆς αὐτοθεώσεως. Τοιουτοτρόπως, ἡ ὁμολογία τοῦ Ἀποστόλου Θωμᾶ, ὡς παγκόσμιος ὁμολογία παντὸς πιστεύοντος Χριστιανοῦ, εἶναι δι᾿ αὐτὴν οὐχὶ μόνον ἀποβλητέα ἀλλὰ καὶ ἀνόητος. Ἡμεῖς, ὅμως, ἀκολουθοῦντες τούς ἀπ᾿ αἰῶνος μακαρίους προπάτορας, τοὺς σχόντας τὸν νοῦν τοῦ Χριστοῦ, δὲν θὰ παύσωμεν νὰ ὁμολογῶμεν διατόρως τὴν ἐμμονήν μας εἰς ὅσα παρελάβομεν ἐκ τῆς αἰωνοβίου παραδόσεώς μας ὡς δωρεὰν οὐρανόδοτον καὶ σώζουσαν.

Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ τῆς πίστεως εἰς τὸν σαρκωθέντα, παθόντα, ταφέντα καὶ ἀναστάντα Κύριον, ὠθούμενα τὰ πλήθη τῶν Χριστιανῶν μετὰ τὴν παῦσιν τῆς ἐποχῆς τῶν Διωγμῶν, ἐξῆλθον εἰς τὴν ἔρημον, ἐπιλέξαντες τὸ λεγόμενον μαρτύριον τῆς συνειδήσεως, διὰ νὰ ζῶσι μόνον διὰ τὸν Θεόν, δημιουργοῦντες τοιουτοτρόπως εἴτε πολυπληθεῖς Μονάς, εἴτε ὀλιγοπρόσωπα ἀσκητήρια, ἐργαστήρια κατὰ Χριστὸν ἁγιότητος, καθιστάμενα, κατὰ τὸν ὅσιον Ἰωάννην τῆς Κλίμακος, «Φῶς κοσμικοῖς». 

Καὶ ἡ μικρὰ Ἱερὰ Μονή σας εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν ταύτην ἀκρώρειαν τῆς Ὁλλανδικῆς γῆς, ὑπὸ τὴν ἀξιέπαινον ἔμπνευσιν καὶ ἀγωνιστικότητα τῆς ὁσιωτάτης Γεροντίσσης Μαρίας, ἀποτελεῖ ἕνα φωτεινὸν καὶ σπουδαῖον Ὀρθόδοξον πνεύμονα καὶ ἕνα διαρκῆ σιωπηλὸν κήρυκα, καθ᾿ ὅσον ἕκαστος μοναχός, κατὰ τὸν ἅγιον Γρηγόριον τὸν Παλαμᾶν, εἶναι ζῶν κῆρυξ τῆς ἐρχομένης Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, ὡς βιῶν ἐντεῦθεν τὰς τρεῖς οὐρανίους ἀρετὰς τῆς ὑπακοῆς τῶν ἁγίων Ἀγγέλων, τῆς παρθενίας τῆς Ἀειπαρθένου καὶ τῆς ἀποστολικῆς ἀκτημοσύνης, προσπαθῶν ἀδιαλείπτως νὰ παραμένῃ διὰ τῆς ἀκαταπαύστου προσευχῆς ἡνωμένος μετὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. 

Ἡ καθ᾿ ἡμᾶς Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως δύναται νὰ καυχᾶται, ὅτι κατὰ τὴν ἄχρι τοῦδε μαρτυρικὴν πορείαν της μεγάλως ἐνίσχυσε καὶ ἐνισχύει τὸν θεοσύσταστον μοναχικὸν θεσμόν, ἰδιαιτέρως ἀναγκαῖον σήμερον διὰ νὰ ὑπενθυμίζῃ εἰς τὴν κοσμοκρατικὴν κοινωνίαν μας τὴν μόνιμον πατρίδα τῆς ἄνω Σιών, τὸν Παράδεισον. Διὰ τοῦτο θεωρεῖ ὡς μεγίστην εὐλογίαν Κυρίου τὴν ὕπαρξιν καὶ λειτουργίαν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην εἴτε μικρῶν εἴτε μεγάλων μοναστηρίων μὲ προεξάρχουσαν τὴν ἀναζωγονηθεῖσαν ἐσχάτως μοναστικὴν πολιτείαν τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθω, ἔνθα διατηρεῖται γνήσιον τὸ ἀσκητικὸν πνεῦμα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ πρὸς τὸ ὁποῖον προστρέχουν διὰ νὰ εὕρουν πνευματικὴν ἀνάπαυσιν ἐτησίως ἑκατοντάδες θεοδιψάστων ψυχῶν πανταχόθεν τῆς γῆς.

Ὁσιωτάτη Γερόντισσα Μαρία, 

σεῖς ἀξιωθεῖσα νὰ γνωρίσετε ἀπὸ ἐτῶν τὸν Ὀρθόδοξον Μοναχισμὸν καὶ νὰ παραμείνετε ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἀσκουμένη εἰς τὸ Ἱερὸν Κοινόβιον τοῦ νεοφανοῦς Ὁσίου Γεωργίου εἰς Σίψαν Δράμας, κατα-νοοῦμεν ὅτι ἔχετε ἐπωμισθῆ μεγάλην εὐθύνην, ὥστε νὰ φανερώνητε ἐνταῦθα ἐμπράκτως καὶ καθημερινῶς τὸ μήνυμα τῆς ἐν ἡμῖν ἐλπίδος τὴν ὁποίαν χαρίζει ὁ Ἀναστὰς Κύριος. Αἱ ἐξωτερικαὶ συνθῆκαι τῆς διαβιώσεώς σας δὲν εἶναι πάντοτε εὐνοϊκαί. Ὅμως, ὡς ψάλλομεν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μας, «μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός. Γνῶτε ἔθνη καὶ ἡττᾶσθε, ὅτι μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός» καί, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἰδίου τοῦ Κυρίου μας, «μὴ φοβοῦ τὸ μικρὸν ποίμνιον˙ ὅτι εὐδόκησεν ὁ πατὴρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν»(Λουκ. ιβ΄ 32-33). 

Ὑπὸ τὰς εὐχὰς καὶ τὴν ἀγάπην τῆς Μητρὸς Μεγάλης Ἐκκλησίας καὶ ἡμῶν τοῦ Προκαθημένου αὐτῆς, τὴν πατρικὴν εὐλογίαν τοῦ ἁγίου Βελγίου, τὴν ἀγάπην καὶ ὑποστήριξιν τοῦ γηγενοῦς φιλομονάχου μικροῦ Ὀρθοδόξου ποιμνίου καὶ τὴν μητρικὴν σκέπην τῆς προστάτιδος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς σας Κυρίας Θεοτόκου, εὐχόμεθα νὰ παραμένετε μία ἀνημμένη λαμπὰς θείας ἀγάπης καί, συλλαμβάνουσα ἐν τῇ ψυχῇ σας τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, ὡς διδάσκει ὁ ὅσιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος, νὰ ἀποδεικνύεσθε μία μικρὰ Θεοτόκος, ἐκπέμπουσα μυστικῶς τὴν ἐσωτερικὴν χάριν καὶ θέρμην τὴν ὁποίαν χαρίζει ἡ βιουμένη Ὀρθόδοξος ἀσκητικὴ παράδοσις. 

Εὐχαριστοῦντες διὰ τὴν λίαν συγκινητικὴν ὑποδοχὴν καὶ τὴν εἰλικρινῆ ἀγάπην σας, ἀπονέμομεν ἔνθερμον τὴν Πατριαρχικὴν ἡμῶν εὐλογίαν, εὐχόμενοι νὰ παραμένῃ ἡ Ὀρθόδοξος αὕτη παρουσία τῆς Ἱερᾶς Μονῆς, τοῦ μικροῦ τούτου Περιβολίου τῆς Παναγίας μας, μία ταπεινὴ καὶ σιωπῶσα διακήρυξις τῆς βιωματικῆς πίστεως εἰς τὸν Ἀναστάντα Σωτῆρα Χριστόν.

Κατακλείοντες τὸν λόγον, ἐν χαρᾷ καὶ συγκινήσει στρέφομεν τὰ ὄμματα τῆς ψυχῆς καὶ τῆς καρδίας μας πρὸς τὴν ὑμετέραν Ἱερότητα, ἅγιε Βελγίου, καθὼς σήμερον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν Ἱερὰν ταύτην Μονὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὑποδέχεσθε ἡμᾶς διὰ πρώτην φορὰν ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ποιμενάρχου τῆς θεοσώστου Ἱερᾶς Μητροπόλεως Βελγίου καὶ Ἐξαρχίας Κάτω Χωρῶν καὶ Λουξεμβούργου. Ἡ χαρὰ καὶ ἡ συγκίνησίς μας εἶναι μεγάλη, διότι παρακολουθοῦμεν τὰ βήματά σας καὶ τὴν πορείαν σας ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀπὸ νεαρᾶς ἡλικίας, ὅτε οἱ εὐλαβεῖς γονεῖς σας σᾶς ἔφεραν εἰς τήν Πόλιν προσκυνητήν, ἀλλὰ καὶ ἀργότερον ὡς φοιτητήν, διάκονον, πρεσβύτερον καὶ Βοηθὸν Ἐπίσκοπον παρὰ τὸν Μητροπολίτην Παντελεήμονα. Καὶ ἰδοὺ σήμερον ἵστασθε ἐνώπιόν μας Ποιμενάρχης, ἔχων τὴν εὐθύνην τοῦ ἐνταῦθα λογικοῦ ποιμνίου. Καυχώμεθα ἐν Κυρίῳ διὰ τὴν πορείαν καὶ τὴν πρόοδόν σας καὶ διαπύρως εὐχόμεθα καὶ προσευχόμεθα ὅπως ὁ Ἀναστὰς Κύριος χαρίζηται εἰς ὑμᾶς ἔτη πολλά, ἀγλαόκαρπον καὶ καλλίκαρπον διακονίαν εἰς οἰκοδομὴν τοῦ Σώματος τοῦ Κυρίου, τῆς Ἐκκλησίας, καὶ εἰς δόξαν τοῦ Παναγίου Ὀνόματος Αὐτοῦ. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ ἀνταποκριθῆτε εἰς τὰς προσδοκίας τῆς ἀναδειξάσης ὑμᾶς Μητρὸς Ἐκκλησίας. 

Χριστὸς ἀνέστη! Ἀληθῶς ἀνέστη!

ΟΙ ΟΜΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Click here for the Address by His All-Holiness to the National Council of Churches. 

Click here for the Address by His All-Holiness at the Old Catholic Cathedral. 

Click here for the Quasimodo Lecture by His All-Holiness. 

Click here for the Address by His All-Holiness on the occasion of the meeting with the Dutch Ecumenical Community. 

Click here for the Greeting by His All-Holiness on the occasion of the Bishops Conference of the Union of Utrecht. 

Click here for the Toast by His All-Holiness at the official dinner hosted by the Metropolitan Chapter of Utrecht. 

Click here for the Address by His All-Holiness to the Joint Committee for the Theological Dialogue between the Ecumenical Patriarchate and the Old Catholic Church of the Union of Utrecht. 

Click here for the Address by His All-Holiness titled Our Daily Bread.

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΗΣ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ

Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, συνοδευόμενος από τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Βελγίου κ. Αθηναγόρα και τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο των Παλαιοκαθολικών κ. Joris Vercammen, είχε χθες, Παρασκευή 25 Απριλίου, συνάντηση με την Α. Μεγαλειότητα τον Βασιλιά της Ολλανδίας κ. Willem-Alexander στο σπίτι του Eikenhorst σε Wassenaar.

Σύμφωνα με σχετικό ανακοινωθέν του Οικουμενικού Πατριαρχείου:

"...ἡ Α.Θ.Παναγιότης, ὁ Πατριάρχης ἐγένετο δεκτός ὑπό τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως τῆς Ὁλλανδίας Willem-Alexander ἐν τῇ κατοικίᾳ αὐτοῦ. Μεταξύ τῶν δύο ἀνδρῶν διεξήχθη συζήτησις ἐπί θεμάτων ἀφορώντων εἰς τήν θέσιν τῶν Μειονοτήτων ἐν Τουρκίᾳ, τήν προοπτικήν ὀργανώσεως οἰκολογικοῦ Συμποσίου ἐν Ὁλλανδίᾳ, τάς κατά τό παρελθόν ἐπισκέψεις τοῦ Πατριάρχου εἰς τήν Χώραν καί τάς συναντήσεις Αὐτοῦ μετά τῆς τότε Βασιλίσσης Βεατρίκης, ὡς καί τάς ἐπισκέψεις τοῦ Βασιλέως εἰς Τουρκίαν καί Ἑλλάδα."

΄ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΣ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ

Ἡ Τρίτη ἡμέρα τοῦ Πατριάρχου εἰς Ὁλλανδίαν 

Τήν πρωΐαν τῆς Παρασκευῆς, 25ης Ἀπριλίου, ὁ Παναγιώτατος Οἰκουμενικός Πατριάρχης, μετά τῆς συνοδείας Αὐτοῦ, μετέβη εἰς Χάγην, ἔνθα ἔσχε συνάντησιν, διαρκείας μιᾶς περίπου ὥρας, μετά τοῦ Ἐξοχ. κ. Frans Timmermans, Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν τῆς Ὁλλανδίας, ἐντός λίαν ἐγκαρδίου κλίματος, ὁ δέ κ. Ὑπουργός ἐπέδειξε ζωηρόν ἐνδιαφέρον διά τόν θεσμόν καί τήν λειτουργίαν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ὁ Πατριάρχης παρεκάλεσε τόν Ἐξοχ. κ. Ὑπουργόν ὅπως μεταφέρῃ τάς εὐχάς Αὐτοῦ τε καί τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου εἰς τόν Ἐξοχ. κ. Πρωθυπουργόν τῆς Χώρας καί τήν Κυβέρνησίν του. 

Ἐν συνεχείᾳ, ὁ Πατριάρχης συνηντήθη ἐντός τοῦ ἐν Χάγῃ Παλαιοκαθολικοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Αὐγουστίνου μετά τῶν ἐκπροσώπων τοῦ ἐν Ὁλλανδίᾳ Ἐθνικοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐκκλησιῶν. Κατά τήν συνάντησιν ταύτην ὡμίλησαν ὁ Σεβ. Ἀρχιεπίσκοπος Οὐτρέχτης κ. Joris Vercammen, ἡ Ἐλλογ. κ. Katja Tolstaja, ὁ Ἐλλογιμ. Gijsbert van de Brink καί ἡ Α.Θειοτάτη Παναγιότης ἐπί τοῦ κειμένου τῆς Ἐπιτροπῆς Πίστεως καί Τάξεως τοῦ Π.Σ.Ε. μέ θέμα «The Church: Towards a Common Vision», τό ὁποῖον ἐκλήθησαν νά σχολιάσουν καί οἱ λοιποί ἐκπρόσωποι τῶν Ἐκκλησιῶν. Συντονιστής τῆς συζητήσεως ἦτο ὁ Θεοφιλ. ΡΚαθολικός Ἐπίσκοπος Rotterdam κ. Van Kende. 

Τήν μεσημβρίαν τῆς ἰδίας, ἡ Ἐξοχωτάτη κ. Θηρεσία-Παρασκευή Ἀγγελάτου, Πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος ἐν Ὁλλανδίᾳ, παρέθεσεν ἐπίσημον γεῦμα πρός τιμήν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου καί τῆς τιμίας Αὐτοῦ συνοδείας, εἰς τό ὁποῖον παρεκάθησαν ὁ Σεβ. Ἀρχιεπίσκοπος κ. André Dupuis, Νούντσιος τοῦ Βατικανοῦ, οἱ ἐν Χάγῃ Ἐξοχ. Πρέσβεις κ.κ. Sadık Arslan, τῆς Τουρκίας, Timothy Broas, τῶν Η.Π.Α., Haim Daim, τοῦ Ἰσραήλ, Πέτρος Vico, τῆς Σερβίας, Κυριακός Κοῦρος, τῆς Κύπρου, καί Faher Farahat , τῆς Αἰγύπτου, καί οἱ Ἐξοχ. κ. κ. Ahmet Üzüncü, Τοῦρκος Διπλωμάτης, Γενικός Διευθυντής τοῦ Ὀργανισμοῦ διά τήν ἀπαγόρευσιν τῶν Χημικῶν Ὅπλων, καί Sang-Hyun Song, Πρόεδρος τοῦ Ποινικοῦ Δικαστηρίου τῆς Χάγης, καί ἄλλοι ἐπίσημοι. Ἀντηλλάγησαν θερμαί προπόσεις μεταξύ τοῦ Πατριάρχου καί τῆς Ἐξοχ. κ. Ἀγγελάτου. 

Ἐν συνεχείᾳ, ἡ Α.Θ.Παναγιότης, ὁ Πατριάρχης ἐγένετο δεκτός ὑπό τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος τοῦ Βασιλέως τῆς Ὁλλανδίας Willem-Alexander ἐν τῇ κατοικίᾳ αὐτοῦ. Μεταξύ τῶν δύο ἀνδρῶν διεξήχθη συζήτησις ἐπί θεμάτων ἀφορώντων εἰς τήν θέσιν τῶν Μειονοτήτων ἐν Τουρκίᾳ, τήν προοπτικήν ὀργανώσεως οἰκολογικοῦ Συμποσίου ἐν Ὁλλανδίᾳ, τάς κατά τό παρελθόν ἐπισκέψεις τοῦ Πατριάρχου εἰς τήν Χώραν καί τάς συναντήσεις Αὐτοῦ μετά τῆς τότε Βασιλίσσης Βεατρίκης, ὡς καί τάς ἐπισκέψεις τοῦ Βασιλέως εἰς Τουρκίαν καί Ἑλλάδα. 

Τό ἑσπέρας, ἐγένετο ἀδελφική συνάντησις τοῦ Πατριάρχου μετά τῶν Παλαιοκαθολικῶν Ἐπισκόπων Ὁλλανδίας καί Ἑλβετίας ἐν αἰθούσῃ τοῦ ἐν Οὐτρέχτῃ Καθεδρικοῦ Ναοῦ. Ἐπηκολούθησεν ἑσπερινός ἐν τῷ Καθεδρικῷ ναῷ Οὐτρέχτης καί δεῖπνον, εἰς τήν διάρκειαν τοῦ ὁποίου ἀντηλλάγησαν προπόσεις καί ἀναμνηστικά δῶρα μεταξύ τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Vercammen καί τοῦ τιμωμένου Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου.

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ (ΦΩΤΟ)

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος στην Ολλανδία 

Ι. Μητρόπολις Βελγίου

Η Αυτού Θειοτάτη Παναγιότης, ο Οικουμενικός μας Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, καθώς και η συνοδεία του, ευρίσκεται από την Τετάρτη 23 Απριλίου στην Ολλανδία προσκεκλημένος από την Παλαιοκαθολική Εκκλησία της Ενώσεως της Ουτρέχτης η οποία εορτάζει την χρονιά αυτήν τα 125 έτη από την ίδρυσή της. 

Την Τετάρτη τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη υποδέχθηκαν στο αεροδρόμιο Schiphol του Άμστερνταμ ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Ουτρέχτης των Παλαιοκαθολικών κ. Joris Vercammen, ο Σεβ. Μητροπολίτης Βελγίου κ. Αθηναγόρας, ο Θεοφ. Επίσκοπος Haarlem κ. Dick Jan Schoon, Κληρικοί της Μητροπόλεως Βελγίου, η Εξοχ. κ. Τερέζα Αγγελάτου, Πρέσβυς της Ελλάδος στην Ολλανδία και ο Εξοχ. κ. Sadık Arslan, Πρέσβυς της Τουρκίας στην Χάγη. 

Κατόπιν, ο Πατριάρχης και η συνοδεία Του πήγαν στην Ουτρέχτη όπου και κατέλυσαν στο ξενοδοχείο. 

Ήδη την ίδια ημέρα ο κ. Πρέσβυς της Τουρκίας παρέθεσε προς τιμήν του Πατριάρχου επίσημο δείπνο στην κατοικία του Πρέσβεως στην Χάγη. 

Την Πέμπτη 24 Απριλίου ο Οικουμενικός Πατριάρχης είχε συνάντηση με ομάδα Ραββίνων της Ολλανδίας με επικεφαλής τον Σοφολ. κ. Raphael Evers, όπου έγινε ανταλλαγή απόψεων για πολλά και διάφορα θέματα που αφορούν σε σύγχρονα προβλήματα όπως είναι ο θρησκευτικός φανατισμός, οι κίνδυνοι για την παγκόσμια ειρήνη, η ανάγκη σωστής διαπαιδαγώγησης των νέων γενεών, καθώς και η ανάγκη να ζούν οι άνθρωποι αρμονικά μεταξύ τους και τα όποια προβλήματα να λύνονται με πολιτισμένο και ειρηνικό τρόπο. Ο Παναγιώτατος δεν παρέλειψε να αναφερθεί στον διάλογο ο οποίος εδώ και χρόνια διεξάγεται ανάμεσα στον Ιουδαϊσμό και την Ορθόδοξη Εκκλησία. 

Στη συνέχεια ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης συναντήθηκε με εκπροσώπους των Ανατολικών Εκκλησιών, των Παλαιοκαθολικών και των Αγγλικανών που ευρίσκονται στην Ολλανδία. Οι κύριοι ομιλητές σε αυτήν τη συνάντηση ήταν ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Ουτρέχτης των Παλαιοκαθολικών κ. Joris Vercammen και ο ίδιος ο Παναγιώτατος. Στην συνάντηση αυτήν μεταξύ άλλων ήταν και ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος των Συροϊακωβιτών κ. Πολύκαρπος και ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος της Κοπτικής Εκκλησίας κ. Αρσένιος. Η συζήτηση που ακολούθησε ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και αναφέρθηκε σε θέματα που απασχολούν σήμερα όλους τους Χριστιανούς ενώ δεν έλειψε ο προβληματισμός για το πώς μπορεί να δίνεται η χριστιανική μαρτυρία πιο έντονα και αποτελεσματικά μέσα στην σύγχρονη εκκοσμικευμένη και πολυπολιτισμική κοινωνία μας. 

Μετά από ολιγόλεπτη παύση ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης παρέστη μαζί μέ τή συνοδεία του στον Εσπερινό που τελέσθηκε στον Καθεδρικό Ναό των Παλαιοκαθολικών της Αγίας Γερτρούδης. Στον Εσπερινό αυτόν παρευρέθηκε ο Καρδινάλιος κ. Willem Eijk, Αρχιεπίσκοπος Ουτρέχτης, και ο Δήμαρχος της πόλεως κ.. Jan Van Zanen καθῶς και πολλοί άλλοι επίσημοι. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βελγίου ήταν παρών και συμμετέχων σε όλες τις εκδηλώσεις αυτές.

Το βράδυ προσφέρθηκε δείπνο σε αίθουσα του Καθεδρικού Ναού των Παλαιοκαθολικών. Αμέσως μετά ακολούθησε η ομιλία του Παναγιωτάτου με τίτλο «Faith and Environment An inspirational perspective». Την ομιλία παρακολούθησε πλήθος κόσμου αλλά και ο Σεβ. Καρδινάλιος κ. Willem Eijk, εκπρόσωποι Ορθοδόξων Εκκλησιων και άλλων χριστιανικών δογμάτων, ο Εξοχ. κ. Jan-Peter Balkenende, πρώην Πρωθυπουργός της Ολλανδίας, Καθηγητές και αρκετοί άλλοι Επίσημοι. Επίσης μίλησαν και ο Αιδεσιμολ. κ. Mattijs Ploeger, ο Εξοχ. κ. Jan-Peter Balkenende, ο κ. Erik Kemink και βεβαίως ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Ουτρέχτης των Παλαιοκαθολικών κ. Joris Vercammen. Όλοι οι ομιλητές δεν έκρυψαν τον θαυμασμό και την εκτίμηση προς το πρόσωπο, τον λόγο και τις πρωτοβουλίες του Παναγιωτάτου Οικουμενικού μας Πατριάρχου.

Η Πατριαρχική επίσκεψη θα συνεχισθεί μέχρι και την Κυριακή 27 Απριλίου κατά την οποίαν ο Παναγιώτατος θα χοροστατήσει στη Θεία Λειτουργία που θα τελεσθεί στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου στο Ρόττερνταμ. Την παραμονή, 26 Απριλίου, θα χοροστατήσει στην Ιερά Μονή Γεννήσεως της Θεοτόκου στο Άστεν της Ολλανδίας. Και στις δύο αυτές χοροστασίες αναμένεται πλήθος ευσεβών χριστιανών που θα έλθουν από όλα τα μέρη της Ολλανδίας, αλλά και από το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, για να λάβουν την Πατριαρχική ευχή και ευλογία.